thumb|Budynek sztabu 42 pz thumb|Podstawowy wóz bojowy pułku – (BWP-1) 42 Pułk Zmechanizowany im. Hetmana Wielkiego Koronnego Stanisława Żółkiewskiego (42 pz) – nieistniejący oddział Wojsk Zmechanizowanych Sił Zbrojnych PRL i III RP.
Historia W 1950 roku 42 Zmotoryzowany Pułk Piechoty, stacjonujący w garnizonie Żary, został przeformowany w 42 Pułk Zmechanizowany. Jednostka została zorganizowana według etatu Nr 5/65 o stanie 1890 żołnierzy. Oddział wchodził w skład 11 Dywizji Zmechanizowanej, a od 1963 roku 11 Drezdeńskiej Dywizji Pancernej.
Na początku lat 60. XX w. wprowadzono w pułku tzw. „etat pokojowo-wojenny”. W składzie 42 pz znajdowały się: trzy bataliony piechoty zmotoryzowanej, batalion czołgów, artyleria pułkowa; kompanie: łączności, saperów i medyczna oraz plutony: przeciwlotniczy, rozpoznawczy i rozpoznania skażeń. Batalion piechoty zmotoryzowanej miał w swym składzie: trzy kompanie piechoty, kompanię wsparcia oraz pododdziały zabezpieczenia jak: plutony łączności, zaopatrzenia i medyczny oraz drużyna naprawy samochodów. Batalion czołgów składał się z trzech kompanii czołgów, plutonu łączności, plutonu medycznego i drużyny gospodarczej. Artyleria pułkowa posiadała baterię moździerzy i baterię artylerii przeciwpancernej.