Rybnik jest centralnym ośrodkiem aglomeracji rybnicko-jastrzębskiej, której granice pokrywają się z pojęciem Rybnickiego Okręgu Węglowego (ROW). Jest też największym miastem Subregionu Zachodniego Województwa Śląskiego zdefiniowanego jako obszar powiatu rybnickiego, wodzisławskiego i raciborskiego oraz miast na prawach powiatu Rybnik, Jastrzębie-Zdrój i Żory. Aglomeracja rybnicko-jastrzębska jest częścią większego obszaru metropolitalnego, w skład którego wchodzą również Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia i aglomeracja ostrawska.
Odległość w linii prostej z centrum Rybnika do granicy państwa z Republiką Czeską wynosi 19 km.
Ukształtowanie powierzchni Powierzchnia Rybnika wynosi 148,36 km², z czego zajmują (stan na III kwartał 2015): lasy i inne tereny zadrzewione: 41,8% użytki rolne: 19,7% zabudowa mieszkaniowa: 15,9% infrastruktura komunikacyjna: 5,5% wody powierzchniowe: 5,3% tereny produkcyjno-techniczne i infrastruktura techniczna: 4,3% tereny sportowo-rekreacyjne i zieleń urządzona: 3,5% zabudowa usługowa: 2,6% nieużytki: 1,4% thumb|Hałda kopalni Jankowice thumb|Krajobraz południowego Rybnika: na pierwszym planie Niewiadom i nieczynna kopalnia Ignacy, w głębi kopalnia Jankowice