w dziele Księgi o gospodarstwie wydanym w Krakowie w 1571 przez Piotra Krescencjusza, który podaje ich nazwę oraz przeznaczenie: „Sadzawice i rybniki ku chowaniu ryb rozmaitych”. W swoim dziele Roczne dzieje kościelne wydanym w Krakowie w 1603 roku Piotr Skarga notuje: „Ryby chowają się pod strażą w zamknionych rybnikach”., a do dziś funkcjonuje po śląsku i po czesku (rybník).
W najstarszej znanej wzmiance o Rybniku pochodzącej z 1223 nazwa miejscowości została zanotowana w formie Ribnich. Inne średniowieczne zapisy nazwy to m.in. Ribnik (1228, 1337) i Ribinek (1327), w XV-wiecznej Kronice raciborskiej (Chronicon Ratiboriense) występuje zapis Reibnig. W przymiotniku używano w tekstach łacińskich form Ribnicensis, Rybniczensis czy Reibnicensis. W 1613 Mikołaj Henel wymienił w swoim dziele o geografii Śląska pt. Silesiographia jako nazwę łacińską: Ribnicum.