Danilewski twierdził, że istnieje wielka liczba rozmaitych kultur, świadcząca o różnych rodzajach „egzystencji” i organizacji społeczeństw. Poglądy Danilewskiego stanęły w opozycji do teorii wysuwanych przez ówczesnych ewolucjonistów, takich jak: Herbert Spencer, Edward Burnett Tylor, Lewis Henry Morgan, czy materialistów, takich jak: Karol Marks i Fryderyk Engels, którzy głosili istnienie wyłącznie jednej linii ewolucyjnej, po której podąża ludzkość.
Rosja a Europa
Danilewski w swym najważniejszym dziele, Rosja a Europa, zaprezentował dziesięć odmiennych : egipski, asyryjsko-babilońsko-fenicki (być może tożsamy ze starosemickim lub chaldejskim), indyjski, irański, żydowski, grecki, rzymski, nowosemicki (arabski), germańsko-romański (europejski) oraz słowiański. Każdy typ był określony na podstawie czterech głównych osnów: religii, kultury (nauka, sztuka, technologie), polityki i organizacji społeczno-gospodarczej. Danilewski definiuje Słowian jako siódme wielkie plemię aryjskie, obok Indusów, Irańczyków, Greków, Rzymian, Celtów i Germanów. Słowianie mają na tle pozostałych plemion aryjskich wykazywać specyficzny indeks cefaliczny (krótkogłowcy) oraz niską skłonność do przemocy.