Diecezja chełmińska – utworzona 28 lipca 1243 roku decyzją legata papieskiego Wilhelma z Modeny, a bullą papieża Jana Pawła II z 25 marca 1992 roku przekształcona w dwie (w głównej mierze) mniejsze diecezje: pelplińską z siedzibą w Pelplinie i toruńską z siedzibą w Toruniu. Tereny dotychczasowej diecezji weszły również częściowo w skład diecezji: gdańskiej i gnieźnieńskiej.
.
Historia Aktualnie dominuje pogląd, że początki diecezji sięgają 1216 roku, kiedy papież Innocenty III mianował biskupa misyjnego Chrystiana, którego później nazwano biskupem Prus. Miał on w oparciu o kasztelanię chełmińską należącą do księstwa mazowieckiego i podlegającego diecezji płockiej prowadzić misję wśród Prusów. W 1222 roku Konrad I mazowiecki – książę mazowiecki podarował mu ziemię chełmińską, a biskup płocki Gedko – nadał prawa biskupie. Jednak aż do 1243 roku trwał spór pomiędzy Stolicą Apostolską a Chrystianem o podział diecezji w Prusach, zakończony ostatecznym wytyczeniem granic i utworzeniem diecezji chełmińskiej.
Pierwszym biskupem chełmińskim został dominikanin Heidenryk (Henryk) pochodzący z Górnej Saksonii.