W religiach monoteistycznych (zaratusztrianizm, judaizm, chrześcijaństwo, islam) kult idoli (bożków) był i wciąż jest oficjalnie (mniej lub bardziej) zakazany, aczkolwiek obdarzano specjalnym poszanowaniem obiekty takie jak Arka Przymierza, gdzie były przedstawienia figuralne Cherubów na Przebłagalni. Liczne malowidła przedstawiające sceny biblijne zachowały się w synagodze w Dura Europos (II–III w. po Chr.). Kult idoli nie był sankcjonowany jako element depozytu wiary ani w pierwotnym ani późniejszym chrześcijaństwie. Z czasem jednak kult obrazów (ikonodulia) przedstawiających Jezusa, Marię i świętych wprowadził pozornie pewne formy idolatrii do katolicyzmu i prawosławia.
W rzeczywistości obrazom oddaje się szacunek i cześć niższego rzędu i innej istoty niż Bogu, tylko Jemu przysługuje najwyższy stopień czci – latria. Brak w ortodoksji wschodniej i katolicyzmie utożsamiania obrazów z istotami przedstawianymi. Są obrazy pewne rodzaju „cieniami” czy wiernymi ich wyobrażeniami. Cuda związane z obrazami świętych itp. wynikają z funkcjonowaniu obrazu jako swoistego narzędzia w ręku Boga. Nie jest składnikiem ortodoksji zalecenie czy dogmat ortopraksyjny co do ikonodulii czy tym bardziej ikonolatrii (jakoby określone praktyki czy ryty per se (łac.