16 stycznia akces do PZPR zgłosiła też żydowska partia socjalistyczna Bund. PZPR uważała się za spadkobierczynię tradycji Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy i Komunistycznej Partii Polski. Początkowo partia miała nosić nazwę Zjednoczona Partia Klasy Robotniczej, co znalazło odzwierciedlenie w doniesieniach prasowych w grudniu 1948 roku (m.in. w katowickim tygodniku „Ogniwa” czy w piśmie związku zawodowego górników „Górnik”).

Liczebność partii W momencie powstania do PZPR należało członków ( z PPR i z PPS). W 1954 partia liczyła członków. członków usunięto z niej w latach 1949–1954. W następnych latach przynależność podlegała wahaniom – w 1959 (po weryfikacji i usunięciu członków), wynosiła , w 1965 – , w 1970 – , a w 1980 (w apogeum swojego rozwoju) osiągnęła osób (według innych źródeł osób). Po zalegalizowaniu pierwszego niezależnego od władz związku zawodowego NSZZ „Solidarność” oraz wprowadzeniu stanu wojennego w 1981, z PZPR wystąpiło członków (w tym ok. 33% wchodzących w jej skład robotników).