Programy odbierające pocztę najczęściej obsługują oba protokoły, ale POP3 jest bardziej popularny. Wysyłanie listów zawsze opiera się na protokole SMTP. Komunikacja POP3 może zostać zaszyfrowana z wykorzystaniem protokołu SSL. Jest to o tyle istotne, że w POP3 hasło przesyłane jest otwartym tekstem, o ile nie korzysta się z opcjonalnej komendy protokołu POP3, APOP.
Protokół POP, podobnie jak inne protokoły internetowe (np. SMTP, HTTP), jest protokołem tekstowym, czyli w odróżnieniu od protokołu binarnego czytelnym dla człowieka. Komunikacja między klientem pocztowym a serwerem odbywa się za pomocą czteroliterowych poleceń.
Przykład sesji POP3 Poniżej przedstawiona jest przykładowa sesja POP3 (z serwerem cucipop), w której klient kolejno: podaje identyfikator użytkownika, którego poczta będzie ściągana (polecenie user), podaje hasło (polecenie pass), prosi o listę wiadomości oczekujących na ściągnięcie (polecenie list), ściąga pierwszą (i akurat w tym przypadku ostatnią) z wiadomości (polecenie retr), kasuje wiadomość po jej ściągnięciu (polecenie dele), kończy sesję (polecenie quit).