W kulturze europejskiej początków XX wieku zdobył miejsce przede wszystkim jako eseista, autor refleksji nad istotą hispanizmu w kontekście międzynarodowym. Był dwukrotnie rektorem Uniwersytetu w Salamance (1901–1914, 1931–1934). Politycznie jest klasyfikowany jako przedstawiciel późnego liberalizmu, światopoglądowo jako reprezentant wczesnego chrześcijańskiego egzystencjalizmu. Był zwolennikiem dialektycznej koncepcji antropologicznej. Początkowo opowiadał się przeciwko dominacji religii w życiu publicznym, potem przeciw wojowniczej laicyzacji. Uważany ze jednego z najwybitniejszych intelektualistów hiszpańskich XX wieku.
Rodzina, dzieciństwo i młodość Wstępni i krewni Ojczysty dziadek UnamunoRodzina Unamuno wywodziła się z miasteczka Soraluze na zachodzie prowincji Guipúscoa; pierwszym znanym przodkiem jest pochodzący stamtąd Miguel de Unamuno. Z Soraluze związani byli także jego syn Juan Pérez de Unamuno Aseguinolaza (ur. 1552), syn tegoż Pedro de Unamuno Jauregui (ur. 1618) i syn tegoż Salvador de Unamuno Madalzaeta (ur. 1652). Jednak syn tego ostatniego, Francisco Domingo de Unamuno y Jauregui Larrea (ur. 1695) został już ochrzczony w odegłym o 5 km mieście Bergara, podobnie jak syn tegoż (i pradziadek Miguela), José de Unamuno-Garitano y Azcargorta-Arana (ur. 1737).