thumb|300px|Wczesna epoka brązu w Europie Środkowej, datowana w chronologii bezwzględnej na lata 2200-2000 p. Chr., tzw. faza BA1 według schematu chronologii względnej systemu Paula Reinecke'go – kultura unietycka, na mapie (4), kultura otomani (15), kultura mierzanowicka (18) thumb|300px|Mapa świata ok. 2000 p.n.e., kolorem czerwonym zaznaczono obszar występowania kultur epoki brązu
Kultura mierzanowicka – kultura archeologiczna z okresu epoki brązu, której nazwa pochodzi od eponimicznego stanowiska archeologicznego w Mierzanowicach koło Opatowa w województwie świętokrzyskim. W dawniejszych opracowaniach materiał archeologiczny obecnej kultury mierzanowickiej określany był jako kultura tomaszowska (nazwa od Tomaszowa w województwie małopolskim). W obrębie kultury mierzanowickiej można wydzielić również jej lokalne grupy: samborzecką (nazwa od Samborca w województwie świętokrzyskim) oraz iwanowicką (od Iwanowic w województwie małopolskim) i pleszowską (od Krakowa-Pleszowa). Ludność kultury mierzanowickiej należała do przykarpackiego kręgu kultur episznurowych.