Charakter prawny Opus Dei Opus Dei jest prałaturą personalną o zasięgu międzynarodowym, mającą główną siedzibę w Rzymie. W jego skład wchodzi prałat wraz z jego własnym prezbiterium i świeccy, którzy na skutek powołania Bożego dobrowolnie przyłączają się do prałatury.
Księża inkardynowani w Prałaturze Opus Dei wywodzą się wyłącznie ze świeckich członków prałatury. Oznacza to, iż żaden kandydat do kapłaństwa, diakon czy kapłan Kościoła lokalnego nie może być od niego oderwany.
Świeccy oddają się wypełnianiu celu apostolskiego prałatury, podejmując ścisłe obowiązki, w oparciu o zobowiązania określone prawem i wynikające z umowy. Świeccy należący do prałatury nie zmieniają swej osobistej pozycji teologicznej ani kanonicznej, wspólnej dla całego laikatu i ten charakter zachowuje cała ich działalność, zwłaszcza działalność apostolska. Wykonują oni swoje zadania apostolskie w środowiskach oraz strukturach właściwych społeczności świeckiej. Świeccy mają tę samą wolność i swobodę wyborów w kwestiach zawodowych, społecznych, politycznych itp., co inni katolicy i współobywatele. Prałatura nie może żadnych działań zawodowych, społecznych, politycznych, ekonomicznych itp. swoich członków uważać za własne.