Teresa Cieślikowska za pokrewne opowiadaniu historyczne gatunki literackie uznała pojęcia takie jak saga, bylina, gawęda i obrazek; za powiązane uznała także m.in. gatunki takie jak poemat prozą i proza poetycka. Natomiast rozróżniając współczesne (XX-wieczne) opowiadania, wymieniła następujące rodzaje: ciągi nie wydarzeń, ale analiz i refleksji przerywane epizodami, gdzie narrator staje się bohaterem opowiadania; w odróżnieniu od tradycyjnej formy opowiadania, gdzie refleksja może przerywać fabułę zdarzeń, tu tok refleksji jest przerywany wydarzeniami, np. Rainera Rilkego, Erostratus Jeana-Paula Sartre’a, Spotkania ze sobą ; opowiadania powstałe z rozbicia struktury nowelistycznej dla przeprowadzenia analiz w toku fabuły, np. Sny Marii Dunin Karola Irzykowskiego, Straszny czwartek w domu pastora Karola Ludwika Konińskiego, Letnia nowela Stefana Zweiga; długie reportaże albo zmetaforyzowane opisy przeszłości – forma, która pojawiła się podczas II wojny światowej, np. Piekło Treblinki Wasilija Grossmana; zrytmizowane narracje poetyckie, nawiązujące do romantycznej prozy poetyckiej, m.in. poetyckie anegdoty, np.