Krytyczna analiza dyskursu (KAD, ) – subdyscyplina językoznawstwa na pograniczu nauk społecznych zajmująca się dyskursem. Postrzega go jako kluczowy czynnik w konstrukcji życia społecznego posiadający siłę sprawczą. Osadza jego analizę w kontekście społecznym, kulturowym i historycznym.
KAD ma zastosowanie praktyczne. Skupia się zazwyczaj na zapalnych tematach takich jak antysemityzm, etnocentryzm, nierówności genderowe, brak obiektywizmu w mediach, nacjonalizm, wystąpienia polityczne i rasizm. Ustalenia badaczy dyskursu były wykorzystywane m.in. w reformie duńskiej edukacji do zmiany obowiązującego w podręcznikach szkolnych wizerunku emigranta, oraz w debacie publicznej w Austrii poświęconej współczesnym przejawom antysemityzmu.
Historia KAD zrodziła się z „lingwistyki krytycznej” na Uniwersytecie Wschodniej Anglii w latach 70. XX wieku. Była odpowiedzią na niedostatki socjolingwistyki niepoświęcającej według niektórych wystarczającej uwagi zagadnieniom władzy i hierarchii społecznej. Za pionierów krytycznej analizy dyskursu uchodzą Norman Fairclough, twórca pojęcia technologizacji dyskursu, oraz Ruth Wodak.