Działki okółka zewnętrznego są jajowate, duże, odgięte w dół i ciemnożółte z fioletową nerwacją. Wewnątrz okwiatu jest słupek z dolną, trzykomorową zalążnią, szyjką rozdzielającą się na 3 płatowate znamienia oraz 3 pręciki. Owoc Trzykomorowa, tępo trójgraniasta, podłużna torebka. Nasiona wielkości 7–8 mm, obustronnie spłaszczone.
Biologia i ekologia Higrofit rosnący na glebach torfowych z wodą stojącą lub wolno płynącą, najczęściej nad martwymi odnogami rzek, stawami, w zarośniętych rowach melioracyjnych, w szuwarach. Kwitnie od maja do lipca. Kwiaty przedprątne, zapylane przez błonkoskrzydłe. Gatunek charakterystyczny związku Magnocaricion oraz zespołu szuwaru kosaćcowego Iridetum pseudacori, a także wyróżniający dla zespołu Fraxino-Alnetum.
Roślina trująca (szczególnie świeża).
Zastosowanie Sadzony jako gatunek ozdobny w oczkach wodnych. Oprócz typowej formy gatunku istnieją też ozdobne kultywary, np. 'Variegata' o żółtozielonych i pasiastych liściach. W starożytności kłącza irysa były używane w medycynie ludowej jako środek leczniczy. Dawniej wysuszone na słońcu i zwilżone octem kwiaty używane były jako barwnik do papieru i skór.