Liczne alkaloidy stanowią składniki używek (kofeina, teobromina, nikotyna).
Wiele toksycznych alkaloidów wykorzystuje się do zwalczania szkodników (strychnina).
Do bardzo silnych trucizn należy tubokuraryna, występująca w i używana do zatruwania grotów strzał przez Indian południowoamerykańskich.
Zielarski podział alkaloidów ze względu na budowę chemiczną, wraz z przykładami surowców roślinnych Alkaloidy zawierające atom azotu w układzie heterocyklicznym. Alkaloidy tropanowe – estry alkoholi tropanowych z kwasami karboksylowymi. atropina hioscyjamina skopolamina kokaina Surowce zawierające te alkaloidy: Belladonnae fol., Hyoscyami fol., Stramonii fol. – zawierają w cząsteczce układ chinoliny powstające na drodze biosyntezy z tryptofanu: chinina chinidyna powstające na drodze biosyntezy z kwasu antranilowego:
pochodne furochinoliny:
kokusagina Surowce zawierające te alkaloidy: Cinchonae cort. – zawierają w cząsteczce układ izochinoliny Typu aporfiny
boldyna
Typu benzofenantrydyny
chelerytryna
Typu protoberberyny
berberyna
Typu protopiny
Typu benzyloizochinoliny papaweryna Typu ftalidoizochinoliny narkotyna Typu morfinanu morfina kodeina tebaina Typu emetyny emetyna