Przykładowo, nartniki utrzymują się dzięki napięciu powierzchniowemu powierzchni wody, dzięki temu mogą poruszać się znacznie szybciej (z mniejszymi oporami), niż gdyby były zanurzone.
Fizyczny opis zjawiska Miarą napięcia powierzchniowego jest praca, jaką trzeba wykonać, by utworzyć jednostkową powierzchnię cieczy, co można wyrazić wzorem: (jednostką w SI J/m²).
gdzie: (używa się też oznaczenia ) – napięcie powierzchniowe, – praca potrzebna do utworzenia powierzchni – pole powierzchni.
Powyższy wzór jest równoważny: (jednostką w SI N/m = J/m²).
gdzie: – siła napięcia powierzchniowego działająca równolegle do powierzchni cieczy, dążąca do zmniejszenia powierzchni cieczy, – długość odcinka na którym działa siła.
Wzór ten odpowiada definicji napięcia powierzchniowego: Napięciem powierzchniowym nazywa się siłę styczną do powierzchni cieczy, działającą na jednostkę długości obrzeża powierzchni cieczy.
W termodynamice napięcie międzyfazowe definiuje wzór:
gdzie to entalpia swobodna zwana energią Gibbsa, a wielkość powierzchni.