Warianty Opisanej powyżej artykulacji może towarzyszyć dodatkowo: wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): [] wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, mówimy o spółgłosce welaryzowanej: [] przewężenie w gardle, mówimy o spółgłosce faryngalizowanej spółgłosce: [] zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o labializowanej spółgłosce []
Spółgłoska może być wymówiona: z rozwarciem bez plozji, mówimy wtedy o spółgłosce bez plozji: []. tylko częściowo dźwięcznie, mówimy wtedy o spółgłosce ubezdźwięcznionej: [], [] dysząco dźwięcznie (ang. breathy voice), mówimy wtedy o spółgłosce przydechowej (dźwięcznej): [], []
Przykłady spółgłoska apikalna: w języku polskim: duch [] w języku angielski: do [] „robić” w języku nowogreckim: έντομο [] „owad” spółgłoska laminalna: w języku francuskim: doux [] „miękki” spółgłoska bezdźwięczna: w języku komi: ԃаԃ [d̥ʲæd̥ʲ] „tłok” w języku abchaskim: Адэ́лэ́ [ɐd̥ɘɬɘ] „Ala”
zwarta dziąsłowa dźwięczna