Osmolalność całkowitą można w przybliżeniu obliczyć, znając wartości stężenia sodu, mocznika i glukozy (w mmol/l) wg wzoru:
osmolalność całkowita obliczona [mOsm/kg H2O] = 2 × [Na+] + [glukoza] + [mocznik]
Osmolalność efektywna surowicy jest w głównej mierze zależna od chlorku sodu, który nie przenika swobodnie przez błony komórkowe. Z tego względu we wzorze nie uwzględnia się mocznika, który swobodnie przechodzi przez błony komórkowe:
osmolalność efektywna [mOsm/kg H2O] = 2 × [Na+] + [glukoza]
Osmolalność zmierzona Osmolalność może być zmierzona za pomocą przyrządu zwanego osmometrem, który porównuje zmiany właściwości fizykochemicznych roztworów, zależnie od rozpuszczonych substancji osmotycznie czynne. Najczęściej wykonywany jest pomiar temperatury krzepnięcia, rzadziej temperatury wrzenia. Obniżenie temperatury zamarzania o 1,86 °C jest równoważne jednemu osmolowi aktywności osmotycznej na kilogram wody.
Różnica między osmolalnością zmierzoną a całkowitą obliczoną nazywana jest luką osmotyczną i prawidłowo wynosi poniżej 10 mOsm/kg H2O.