Warianty Opisanej powyżej artykulacji może towarzyszyć dodatkowo: wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, jest to wtedy spółgłoska zmiękczona (spalatalizowana): [] wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, jest to wtedy spółgłoska welaryzowana: [] przewężenie w gardle, jest to wtedy spółgłoska faryngalizowana: [] zaokrąglenie warg, jest to wtedy spółgłoska labializowana: []
Spółgłoska może być wymówiona: z rozwarciem bez plozji, jest to wtedy spółgłoska bez plozji: []. z silnym przydechem (aspiracją), jest to wtedy spółgłoska przydechowa (aspirowana): []
Przykłady spółgłoska apikalna: w języku angielskim: time [] „czas” w języku niemieckim: Tochter [] „córka” spółgłoska laminalna: w języku francuskim: tordu [] „zakrzywiony” spółgłoska koronalna: w języku polskim: tak []
Zobacz też dźwięczny odpowiedniki spółgłoski []: . spółgłoska zwarta ejektywna dziąsłowa: []
zwarta dziąsłowa bezdźwięczna