O randze i popularności tego utworu w ówczesnej beletrystyce świadczą jego kolejne przekłady na języki europejskie i łącznie 11 wydań obcojęzycznych w XIX w. – najwcześniejsze rosyjskie (1858) i francuskie (1859) zamieszczone przez czasopismo "L'Espérance"O czym wspomina sam autor w przedmowie do trzeciego wydania (Cztery opowieści, dz. cyt., s. 57)., następnie tłumaczenie niemieckie (1880), czeskie (1883), serbsko-chorwackie (1883), hiszpańskie (1885) oraz duńskie (dwa różne wydania w 1886)Nota „Od wydawcy” w wyd. LSW (1985), dz. cyt. w bibliografii, s. 143.
Zarys fabuły thumb|– Czegóż uciekasz? – rzekł powolnie udając obojętną spokojność. – Przynajmniej tu nie boisz się nikogo. – Was, panie – odpowiedziała prędko. Młody, przedwcześnie osierocony dziedzic, Tadeusz Mrozoczyński, rozczarowany uczuciowo i intelektualnie, zrażony też do wielkomiejskiego życia po okresie nauk spędzonych w gronie „postępowej” młodzieży, szuka ukojenia w spokojnej i samotniczej egzystencji w zapadłej poleskiej wiosce należącej do jego rodziców. Spokój ten narusza spotkanie młodej chłopki Ulany, żony miejscowego garncarza, w której odkrywa „zaniedbany, piękny kwiat wśród chwastów”. Urzeczony nią od początku młodzieniec zaczyna szukać okazji do przypadkowych spotkań i rozmów.