Wśród badaczy od początku XIX do chwili obecnej zarysowały się różne stanowiska w sprawie początku klasztoru: Opactwo pochodziło z czasów biskupa płockiego Wernera (1156-1170). Do Płocka przybyli benedyktyni po 1038 benedyktyni z Trzemeszna a klasztor benedyktynów w Mogilnie stało się filią Płocka. Powstał staraniem biskupa płockiego Aleksandra z Malonne (1129-1156) Fundacja Bolesława Kędzierzawego i biskupa Aleksandra w latach 1138-1148 Założył Bolesław III Krzywousty przy współpracy biskupa płockiego Aleksandra Klasztor powstał w XI na płockim Wzgórzu Tumskim wiążąc ze śladami rotundy Fundował Zbigniew, syn Władysława Hermana władający Mazowszem między 1102 a 1108, wyznaczył uposażenie w okolicy Płocka i na południowym MazowszuPoglądy na temat początków opactwa zestawił Kazimierz Pacuski, Początki benedyktyńskiego opactwa św. Wojciecha na grodzie płockim, [w:] Społeczeństwo Polski średniowiecznej. Zbiór studiów, red. Stefan K. Kuczyński, Warszawa 1992, s. 136-138, 151-152. Około 1160 z inicjatywy Bolesława Kędzierzawego i biskupa Wernera, a pierwszy konwent wywodził się z kręgu bambersko-mogilsko-kujawskiegoMarek Derwich, Monastycyzm benedyktyński w średniowiecznej Europie i Polsce. Wybrane problemy, Acta Universitatis Wratislaviensis No 2019, Historia CXXXV, Wrocław 1998, s.