Rządy W związku z rosnącą potęgą rządzącego Świętym Cesarstwem Rzymskim – Ludwika IV Bawarskiego, który po wygaśnięciu dynastii askańskiej opanował Marchię Brandenburską, Dolną Bawarię, Tyrol, Holandię, Zelandię, Fryzję i Hennegau, książęta Cesarstwa, obawiając się o swoją sytuację, zebrali się w 1346 przy tronie królewskim w Rhens w celu wyboru antykróla, którym 11 lipca 1346 został Karol IV. Został wybrany na króla Niemiec dzięki poparciu Klemensa VI oraz w wyniku zabiegów ojca i jego stryja arcybiskupa Trewiru Baldwina przez trzech elektorów duchownych, ojca oraz elektora saskiego koronowany został przez arcybiskupa praskiego, Arnoszta z Pardubic.
Początkowy okres rządów to wojny z Ludwikiem, który nie chciał zrezygnować z korony. Sytuację zmieniła śmierć Ludwika w trakcie polowania 11 października 1347. Spór z Wittelsbachami ciągnął się do 1349. W 1350 doszedł do porozumienia z Wittelsbachami uznając ich panowanie w Brandenburgii i Tyrolu. W początkach rządów Karola IV formalnie trwała również wojna polsko-czeska o Śląsk, zakończona 22 listopada 1348 pokojem namysłowskim.