Patron szkoły We wrześniu 1946 roku przyjęła imię zmarłego kuratora oświaty, dawnego nauczyciela w Polskim Gimnazjum – Jana Smolenia. W szkole zatrudniony był od sierpnia 1935, pracował tu do 26 sierpnia 1939 roku jako nauczyciel matematyki, chemii i fizyki. Na kilka dni przed rozpoczęciem II wojny światowejwyprowadził uczniów z internatu na dworzec kolejowy i odesłał ich do domów rodzinnych. W okresie okupacji pełnił funkcję kierownika tajnego nauczania w okręgu krakowskim. Został uwięziony we wrześniu 1942.
Po wojnie prof. Jan Smoleń wybrany został pierwszym kuratorem śląskiego okręgu szkolnego. Zginął tragicznie w dniu 28 czerwca 1945 roku w wypadku samochodowym podczas podróży służbowej w Bytomiu – Karbiu, pochowany został w Katowicach na cmentarzu przy ul. Francuskiej.
Nazwy szkoły 1932 – Polskie Gimnazjum Prywatne – Bytom Górny Śląsk, a następnie – Wyższa Szkoła Męska z gimnazjalnym programem i polskim językiem nauczania 1933 – Wyższa Szkoła Prywatna z gimnazjalnym programem nauczania w Bytomiu 1936 – Prywatne Gimnazjum z polskim językiem nauczania w Bytomiu 1938 – Prywatna Wyższa Szkoła dla chłopców z polskim językiem nauczania – Beuthen O/S I Państwowe Gimnazjum i Liceum Męskie IV Szkoła Podstawowa i Liceum Męskie 1966 – V LO im. Jana Smolenia 1983 – I LO im.