Streszczenie Inwokacja do Muz, pochwała Dzeusa. Wspomnienie o dwoistości Waśni – jedna z nich jest zła, podsyca walki, druga skłania do pracy poprzez pojawienie się uczucia zazdrości. Zwrot do Persesa, uczynienie go odbiorcą rad i wypomnienie tego, jak przekupił sędziów. Przywołanie opowieści o Prometeju, Epimeteju i Pandorze. Opowieść o wiekach (pokoleniach): złoty – brak kłopotów i trosk, ucztowanie, urodzajna ziemia, srebrny – długie dzieciństwo, krótki wiek dojrzały, niepokorność wobec bogów i nieskładanie ofiar, brązowy – wojny, ludzie byli silni i ogromni, w końcu pozabijali się nawzajem, ród mężów herosów – półbogowie, ród Edypa, wojna trojańska, żelazny – najgorszy, w nim żyje autor; wysiłek, troska, udręka, brak czci dla rodziców, wojny, łamanie przysiąg, zaniknięcie wstydu, brak sumienia. Bajka o sokole skierowana do władców:
Bajkę teraz opowiem władcom, niech ją przemyślą, jak to sokół przemawiał do barwnopiórego słowika, niosąc wysoko go w chmurach, mocno ścisnąwszy szponami. Ten zaś jęczał żałośnie przebity krzywymi szponami, sokół zaś taką do niego wygłosił hardą przemowę: „Nieszczęśniku, cóż jęczysz?