U podstaw „bitwy o handel”, jak również późniejszych ograniczeń sektora prywatnego, legły przesłanki czysto ideologiczne, sprowadzające się do dostosowania organizacji obrotu towarowego do ogólnej koncepcji gospodarki centralnie kierowanejJanusz Kaliński, „Następstwa „bitwy o handel” (1947-1948)” w: Społeczne skutki przekształceń własnościowych w Polsce 1944-1956, red. Tomasz Osiński, Lublin 2016, Wyd. Instytut Pamięci Narodowej, , s.205..
W propagandzie PPR bitwa o handel nie zakładała likwidacji przemysłu i handlu prywatnego, lecz poddanie go kontroli państwa, ograniczenie jego nadmiernych i nielegalnych zysków oraz skierowanie jego możliwości rozwojowych do tych dziedzin gospodarki narodowej, gdzie mogły przynosić pożytek (odbudowa Ziem Zachodnich, budownictwo itd). Zakładała likwidację a przynajmniej ograniczenie do minimum spekulacji, wzmocnienie roli państwa na rynku jako producenta i dystrybutora podstawowej masy towarowej.