Wpłynęła również na teorię prawa i polityki, zastępując dotąd dominujące podejście merkantylistyczne.
Smith twierdził, że gdy ludzie dokonują wymiany cenią bardziej to, co chcą otrzymać w zamian, od tego co sami oferują. Gdyby było odwrotnie do wymiany by nie doszło, gdyż przynajmniej jedna ze stron wolałaby zatrzymać to, co obecnie posiada – wartościowszy dla siebie towar. To założenie stało się podstawą koncepcji obustronnie korzystnej wymiany, w której obie strony dążą do uzyskania korzyści.
Adam Smith jest często określany jako „ojciec kapitalizmu” (oraz „ojciec ekonomii”). On sam określał preferowany przez siebie system jako „system naturalnej wolności”. Jednakże Smith definiował „kapitał” jako zasób, a „zysk” jako przewidywanie uzyskania dochodu z ulepszeń dokonanych na tym zasobie. Dla Smitha właśnie ulepszanie kapitału powinno stać się głównym wysiłkiem ekonomii i systemu politycznego.
Główna różnica między współczesnymi teoretykami kapitalizmu a Adamem Smithem polega na odejściu od laborystycznej teorii wartości, używanej przez Smitha, po tym kiedy stała się ona centralnym założeniem marksizmu.
Teorie krytyczne thumb|Piramida systemu kapitalistycznego