thumb|Cosima Wagner w Londynie w roku 1877 Cosima Wagner (ur. 24 grudnia 1837 w Bellagio, zm. 1 kwietnia 1930 w Bayreuth) – druga żona niemieckiego kompozytora Richarda Wagnera.
Życiorys Cosima była córką Ferenca Liszta, węgierskiego wirtuoza pianisty i kompozytora, oraz księżnej Marie d’Agoult, francuskiej pisarki tworzącej pod pseudonimem Daniel Stern, długoletniej kochanki Liszta.
thumb|left|Popiersie Cosimy w parku w Bayreuth W roku 1857 wyszła za kompozytora i dyrygenta Hansa von Bülowa. Bülow, który zdecydował się na karierę muzyczną pod wpływem muzyki Wagnera i później wielokrotnie dyrygował wykonaniami jego dzieł, przedstawił Cosimę Wagnerowi około roku 1862. Od tego czasu datuje się jej romans z Wagnerem, zakończony w roku 1870 rozwodem z Bülowem (który znany był z autokratycznego usposobienia) i małżeństwem z Wagnerem zawartym 25 sierpnia 1870. Odchodząc od Bülowa, Cosima zabrała ze sobą dwójkę dzieci, jakie miała z tego związku. Jeszcze przed uzyskaniem rozwodu urodziła kolejnych troje ze związku z Wagnerem – Izoldę, Ewę i Siegfrieda. Swe przeżycia z tego okresu spisywała w pamiętniku prowadzonym aż do śmierci Wagnera.