Obraz kanoniczny Historia pióropusza rozpoczyna się na granicy między płaszczem a jądrem (ang. core-mantle boundary, CMB), gdzie ciepło uciekające z zewnętrznego jądra doprowadza do wykształcenia się niestabilności termicznej. W skali milionów lat niestabilność ta wznosi się przez dolny płaszcz, formując charakterystyczny meduzowaty kształt. Zgrubnym przybliżeniem z życia codziennego może być kształt, jaki formuje bańka powietrzna, przedzierająca się w kierunku powierzchni wody. Za kopułowatą "główką" ciągnie się nieregularny "ogon" gorącej materii. Przy obecnym stanie wiedzy można przypuszczać, że opis ten jest daleko idącym uproszczeniem: ze względu na istniejące prawdopodobnie w dolnym płaszczu ruchy poziome zarys pióropusza może zostać zupełnie rozmyty. Ruch materii pióropusza do góry odbywa się na zasadzie pełzania skał; nie są one najprawdopodobniej stopione, a raczej zbliżają się do temperatury topnienia bardziej niż skały okoliczne dzięki swojej wyższej temperaturze.