W Polsce w zależności od ujęcia rośnie 8 lub 9 gatunków.
Gatunki flory Polski Pierwsza nazwa naukowa według listy krajowej, druga – obowiązująca według bazy taksonomicznej Plants of the World online (jeśli jest inna) gnidosz błotny Pedicularis palustris L. gnidosz dwubarwny Pedicularis oederi Vahl gnidosz Hacqueta Pedicularis hacquetii Graf gnidosz królewski Pedicularis sceptrum-carolinum L. gnidosz okazały Pedicularis exaltata Besser ≡ Pedicularis hacquetii Graf gnidosz okółkowy Pedicularis verticillata L. gnidosz rozesłany Pedicularis sylvatica L. gnidosz stepowy Pedicularis kaufmannii Pinzger gnidosz sudecki Pedicularis sudetica Willd.
Morfologia Pokrój Rośliny zielne, jednoroczne i byliny. Liście Skrętoległe, naprzeciwległe lub okółkowe, dolne zwykle ogonkowe, a górne siedzące. Blaszka liściowa zwykle pierzasto wcinana, czasem podwójnie, rzadko całobrzega lub ząbkowana. Kwiaty Zebrane w kwiatostany na szczytach pędów lub wyrastają w kątach liści. Wsparte są przysadkami podobnymi do liści. Kielich bywa rozdęty, ma kształt walcowaty lub dzwonkowaty, często jest dwuwargowy, zakończony jest dwoma lub pięcioma ząbkami. Korona biała, żółta, purpurowa lub czerwona, dwuwargowa, z górną wargą kapturkowatą, zaokrągloną, uciętą lub zakończoną ząbkiem albo dzióbkiem.