Operacja profilaktyczna (znana również jako operacja zapobiegawcza lub operacja zmniejszająca ryzyko) – forma operacji, której celem jest zminimalizowanie lub zapobieganie ryzyku rozwoju raka w narządzie lub gruczole, w którym jeszcze nie rozwinął się rak i w którym wiadomo, że występuje wysokie ryzyko rozwoju raka. Ta forma profilaktycznej opieki zdrowotnej może obejmować zabiegi chirurgiczne, takie jak mastektomia, ooforektomia, kolektomia i korekty chirurgiczne, takie jak korekcja wnętrostwa lub niezstąpionego jądra. Inna, mniej powszechna definicja zabiegu profilaktycznego obejmuje również zapobieganie innym chorobom, skutkom lub występowaniu w przyszłości.
Historia Przez większą część historii techniki medycyny zapobiegawczej były na ogół ignorowane i stosowane jedynie w nielicznych przypadkach. Pomimo rozpowszechnienia się takich chorób jak kiła, trąd i czarna śmierć w późnym średniowieczu, koncepcja medycyny zapobiegawczej była w dużej mierze ignorowana, mimo postępu w zakresie kwarantanny i technik sanitarnych. Co więcej, wysoka śmiertelność zabiegów chirurgicznych, zarówno w trakcie zabiegu, jak i po nim, spowodowała, że zabiegi te były zbyt ryzykowne, aby stosować je w celach profilaktycznych.