Nacjonalizacja miała być pierwszym krokiem w długofalowym procesie uspołeczniania produkcji, wprowadzenia zarządzania pracowniczego oraz reorganizacji procesu produkcyjnego w taki sposób, by wytwarzał on dobra bezpośrednio na potrzeby społeczne, a nie dla zysku.
Poza środowiskami anarchistycznymi i innymi nurtami socjalizmu wolnościowego, w przeszłości panowało wśród socjalistów przekonanie, że socjalizm państwowy stanowi najbardziej efektywną formę socjalizmu. Niektórzy wcześni socjaldemokraci z końca XIX i początku XX wieku, tacy jak fabianie, twierdzili, że społeczeństwo brytyjskie już w dużym stopniu realizuje założenia socjalizmu. Argumentowali, że poprzez przedsiębiorstwa państwowe tworzone przez konserwatystów i liberałów, gospodarka Wielkiej Brytanii zyskiwała socjalistyczny charakter, który mógł być kierowany w interesie społeczeństwa za pośrednictwem jego reprezentantów. Pogląd ten był ponownie przywoływany przez niektórych socjalistów w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej.
Popularność socjalizmu państwowego zaczęła słabnąć w latach 70. XX wieku, m.in.