Klan Aizu, pozostający wierny siogunowi, wynajął kilku wybitnych szermierzy z Edo i niemających pana samurajów w Kioto, aby bronić siebie i sprzeciwiać się siłom popierającym cesarza przeciwko siogunatowi. Początkowo mieli przeciwko sobie głównie samurajów z domeny Chōshū (obecnie prefektura Yamaguchi).
Członkowie Shinsengumi byli dobrze widoczni w walce dzięki charakterystycznym strojom. Z rozkazu dowódcy Shinsengumi, Kamo Serizawy, standardowy ubiór składał się z haori i hakamy, z białym sznurem skrzyżowanym na piersi i związanym z tyłu. Unikalność stroju przejawiała się w haori, które miało kolor asagi-iro (jasny niebieski). Rękawy haori były ozdobione wzorem "pas białych gór". Dawało to w rezultacie bardzo jaskrawy strój, mocno odróżniający się od strojów zwykle noszonych przez wojowników, w których dominowały brązy, czerń i szarości. W walce ubiór członków Shinsengumi nie tylko ułatwiał identyfikację, ale stanowił też wyraźną groźbę wobec przeciwnika.
Shinsengumi rozpoczęli swoją działalność jako Rōshigumi. Później 13 członków Obrońców stało się 13 członkami założycielami Shinsengumi. Na swoim sztandarze umieścili znak makoto (jap.: prawda, uczciwość, lojalność).