thumb|200px|Graduał króla Jana I Olbrachta przechowywany w zakrystii na Wawelu thumb|200px|Sanctissimus namque Gregorius z watykańskiego Graduale Romanum
Graduał lub graduale (łac. graduale) – jeden ze zmiennych śpiewów, wykonywanych podczas liturgii mszy w obrządku rzymskim (należący do tzw. proprium) oraz nabożeństw luterańskich. Gatunkowo jest to responsorium, a jego tekst zaczerpnięty jest z jednego z psalmów.
Termin „graduał” oznacza również księgę liturgiczną, zawierającą propria mszalne (zmienne śpiewy mszy).
Graduał jako część zmienna liturgii mszalnej
W obrządku rzymskim W obrządku rzymskim i jego wariantach graduał wykonywany jest po lekcji, często poprzedzając śpiew Alleluja lub Tractus. W postaci chorałowej był to melizmatyczny śpiew kantora i jednocześnie recytowany przez celebransa. W lekcjonarzu po reformie Soboru Watykańskiego II zastąpiony przez psalm responsoryjny, co jednak nie ogranicza możliwości wykonania w tym miejscu graduału z repertuaru chorałowego.