Ulica Mikołowska wraz z ulicą Krakowską stanowi główną oś komunikacyjną układu urbanistycznego mysłowickiego śródmieścia. Wschodnią część obszaru ulicy Mikołowskiej, położonej na terenie dzielnicy Mysłowice Centrum, stanowi fragment gęsto zabudowanej części miasta z dominacją zabudowy wielorodzinnej. Środkowa część ulicy, położona w dzielnicy Janów Miejski-Ćmok, posiada natomiast przemieszaną zabudowę powstałą w różnych latach, przeważnie jednorodzinną. Na obszarze dalej na zachód, w obrębie węzła z ulicą Obrzeżną Zachodnią znajdują się tereny produkcyjne o różnym stopniu zagospodarowania.
Historia mały|Pocztówka z 1917 roku przedstawiająca gmach szpitala miejskiego przy późniejszej ulicy Mikołowskiej 1
Wschodnie rejony późniejszej ulicy Mikołowskiej przed ich włączeniem do Mysłowic stanowiły część Małej Skotnicy. Obszar ten, ciągnący się od starego cmentarza po obu stronach drogi mikołowskiej aż do Przemszy wraz z sąsiednią Wielką Skotnicą został włączony do miasta w 1847 roku. Sam natomiast cmentarz parafialny został założony w 1811 roku na rogu późniejszych ulic Mikołowskiej i Oświęcimskiej. Już po dwudziestu latach od oddaniu cmentarza do użytku brakowało miejsc na pochówek i w 1878 roku postanowiono urządzić znacznie większą nekropolię (tzw.