Na początku siedzibą starostwa było Ujście. W początku XVII wieku starosta Mikołaj Kołaczkowski przeniósł ją do Łubianki, gdzie pozostała do końca istnienia tej królewszczyzny (1772). W 1669 oderwano od jednostki klucz zelgniewski, stanowiący następnie, oddzielone wodami Gwdy, starostwo zelgniewskie w województwie kaliskim (200 km²). Najstarszymi osadami starostwa były: Ujście, Stobno, Brodna, Śmiłowo, Zelgniewo, Rataje i Podanin. Pierwsza wzmianka o Pile pochodzi z 1451.
W XVII wieku starostwo wydawano jako oprawę (zabezpieczenie posagu) dla królowych. W 1609 otrzymała je Konstancja (żona Zygmunta III Wazy), w 1638 Cecylia Renata (żona Władysława IV), a w 1646 jego druga żona, Ludwika Maria. W 1670 przeszło ono do Eleonory, żony Michała Korybuta Wiśniowieckiego.
Na obszarze starostwa nie było dobrych gleb (głównie piaski i szczerki). Lepsze gleby znajdowały się tylko w rejonie Kotunia i Rataj. Teren obfitował w lasy (70% powierzchni), rzeki (m.in. Gwda i Noteć) i jeziora (osiemnaście dużych). W XVI wieku zarośla zajmowały 15% powierzchni, łąki i pastwiska 13%, a ziemie uprawne tylko 2%. Dzięki dynamicznemu rozwijaniu osadnictwa w połowie XVII wieku powierzchnia lasów zmalała do 40%, a ziem uprawnych wzrosła do 12%.