Zgodnie z teorią dekolonialną zachodni system wiedzy, który pojawił się w Europie w okresie renesansu i oświecenia, został wykorzystany do legitymizacji europejskich przedsięwzięć kolonialnych, które ostatecznie stały się częścią rządów kolonialnych, i form cywilizacji, które przynieśli ze sobą kolonizatorzy. Uważano, że wiedza wytwarzana przez system zachodni przewyższa wiedzę wytwarzaną przez inne systemy, ponieważ ma jakość uniwersalną. Uczeni dekolonialni zgadzają się, że zachodni system wiedzy nadal określa, co należy uważać za wiedzę naukową, i nadal „wyklucza, marginalizuje i odczłowiecza” tych, którzy mają inne systemy wiedzy, doświadczenia i światopogląd. Peruwiański socjolog Anibal Quijano stwierdził, że kolonizatorzy tłumili formy produkcji wiedzy, znaczenia, ich uniwersum symboliczne, model ekspresji oraz obiektywizacji i podmiotowości, jeśli pochodziły z terenów skolonizowanych. Nowozelandzka akademiczka Linda Tuhiwai Smith stwierdziła zaś, że imperializm i kolonializm oderwały od korzeni ludy kolonizowane.
Zgodnie z tą perspektywą kolonializm zakończył się w sensie prawnym i politycznym, ale nadal jednostki i grupy w historycznie skolonizowanych miejscach są marginalizowane i wykorzystywane.