W szczególności do zakresu działania Inspektoratu należało: opracowywanie projektów przepisów z zakresu gospodarki paliwowo-energetycznej, wykonywanie kontroli przestrzegania przepisów i zasad w zakresie gospodarki paliwowo-energetycznej, opracowywanie wymagań jakościowych dla poszczególnych rodzajów paliw i energii, opracowywanie zasad stosowania poszczególnych rodzajów paliw i energii w podstawowych grupach zużycia, analizowanie i opiniowanie bilansów paliw i energii, opracowywanie programów oszczędności paliw i energii, analizowanie i opiniowanie normatywów i wskaźników jednostkowego zużycia paliw i energii, inicjowanie ograniczeń dostaw paliw i energii w okresach niedoboru, wykonywanie funkcji państwowego nadzoru w zakresie użytkowania paliw i energii oraz eksploatacji urządzeń energetycznych, stawianie wniosków w sprawie stosowania środków zmierzających do racjonalnego użytkowania paliw i energii oraz nakazywanie - zgodnie z obowiązującymi przepisami - stosowania odpowiednich środków w przypadkach zagrożenia bezpieczeństwa, opracowywanie wymagań dotyczących maszyn i urządzeń energetycznych w zakresie zużycia albo przetwarzania paliw i energii, stawianie wniosków w zakresie potrzeb maszyn i urządzeń energetycznych zarówno z produkcji krajowej, jak i z importu, stawianie wniosków w sprawie zaprzestania