Konstruktywiści postrzegają narodową czy etniczną tożsamość jako produkt uwarunkowany historycznie. Esencjaliści natomiast uważają je za ontologiczne kategorie definiujące podmioty społeczne, nie zaś wynik społecznych działań.

Z czasem debaty te musiały zostać zastąpione, zwłaszcza w antropologii, próbą odpowiedzenia na coraz bardziej upolitycznione formy samoreprezentacji przez członków grup etnicznych i narodów. Odnosi się to zwłaszcza do wielokulturowości w takich krajach jak np. Stany Zjednoczone i Kanada, które są zróżnicowane poprzez dużą liczbę różniącej się tożsamością etniczną ludności napływowej. 

W 1978 roku antropolog Ronald Cohen stwierdził, że identyfikacja grupy etnicznej w naukach społecznych zwykle nie odpowiada realiom, a stanowi niedokładne, narzucone etykiety. W ten sposób wykazał fakt, że określenie grupy przez osoby z zewnątrz może nie pokrywać się z autoidentyfikacją jej członków.