W obrębie umocnień mieszkała także wojskowa załoga książęca oraz urzędnicy, kler wraz z całym personelem służącym obu dworom: książęcemu i biskupiemu; nie znaleziono natomiast w tym rejonie śladów działalności rzemieślniczej lub handlowej.
Civitas przedlokacyjne na lewym brzegu Odry Rzemiosło i handel oraz związane z nimi osadnictwo protomiejskie rozwijały się natomiast na lewym brzegu Odry, przy skrzyżowaniu szlaku bursztynowego z Czech do Wielkopolski i Polski centralnej z traktem łączącym Małopolskę z Łużycami. Wyniki badań archeologicznych potwierdzają tezę głoszoną przez Józefa Kaźmierczyka , że początki osady w tym miejscu należy datować na wiek XI. Obszar ten, w 3. dekadzie XIII wieku nazywany albo Wratislaviensis, stanowił osobny od grodu na Ostrowie Tumskim kompleks osadniczy (to w nim właśnie – – biskup Wawrzyniec umieścił – po zamianie dokonanej w 1226 z kanonikami regularnymi św. Augustyna – parafię św. Wojciecha). Kompleks ten („ad sancti Adalberti”) rozciągał się pomiędzy Odrą i przeprawą na wyspę Piasek (tj. dzisiejszego mostu Piaskowego) na północy do kościoła św. Wojciecha (przy dzisiejszym placu Dominikańskim) i linii obecnej ul. Wita Stwosza na południu, tj.