Scholiologia Stworzył pojęcie „scholiologia”, nowy termin mający oznaczać interdyscyplinarną dziedzinę wiedzy zajmującą się teoretycznymi i praktycznymi aspektami funkcjonowania szkoły. Zaproponował jego wprowadzenie w podsumowaniu monografii Nauczyciele przyszłej szkoły (2001), pisząc: „Nadszedł czas, aby nauka o teoretycznych i praktycznych zagadnieniach działalności szkoły uzyskała nazwę własną. Proponuję więc nazwę scholiologia od greckiej nazwy scholio – szkoła i lógos – nauka, pojęcie, słowo”. Według Józefa Kuźmy przedmiotem zainteresowania scholiologii powinny być „badania działalności szkoły jako instytucji społecznej, jej systemu organizacyjnego, funkcji i programów dydaktycznych, wychowawczych i kulturalnych w trzech wymiarach czasowych: przeszłości, teraźniejszości i przyszłości”. Poświęcił temu zagadnieniu studium monograficzne Scholiologia. Zarys koncepcji ogólnej nauki o szkole (2018, 2022, 2024), którego wcześniejsze wydania ukazały się pod tytułem Nauka o szkole. Studium monograficzne. Zarys koncepcji (2005, 2008, 2011).