Rozporządzenie Rady Ministrówz dnia 25 lipca 2023 r.w sprawie warunków i sposobu przygotowania i wykorzystania transportu na potrzeby obronne państwa, a także jego ochrony w czasie wojny oraz właściwości organów w tych sprawach Treść rozporządzenia Na podstawie art. 27 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 2305 oraz z 2023 r. poz. 347, 641 i 1615) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa warunki i sposób przygotowania i wykorzystania transportu morskiego, kolejowego, samochodowego, lotniczego i żeglugi śródlądowej oraz infrastruktury drogowej i kolejowej na potrzeby obronne państwa, a także ich ochrony w czasie wojny oraz właściwość organów w tych sprawach. § 2. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają: 1) dublujące mosty drogowe - mosty budowane z konstrukcji składanych w ustalonych osiach w przypadku zniszczenia mostów stałych; 2) infrastruktura transportowa - punktowe i liniowe budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, przeznaczone do prowadzenia ruchu pojazdów, utrzymania i obsługi środków transportu lotniczego, morskiego i żeglugi śródlądowej oraz zapewnienia bezpieczeństwa ruchu środkami transportu; 3) infrastruktura transportowa znaczenia obronnego - istniejącą lub projektowaną infrastrukturę transportową, której budowa, utrzymanie i eksploatacja, oprócz względów gospodarczych, społecznych i ekologicznych, jest uzasadniona interesem bezpieczeństwa i obronności państwa oraz jest objęta osłoną techniczną; 4) morski potencjał przeładunkowo-transportowy - statki i okręty oraz porty morskie wraz z ich możliwościami w zakresie przewozów i przeładunków, z uwzględnieniem specyfiki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. § 3. Organy administracji publicznej oraz kierownicy jednostek organizacyjnych nadzorowanych przez te organy, a także jednostki organizacyjne, dla których te organy administracji publicznej są organami założycielskimi, kierownicy urzędów i instytucji państwowych oraz władze organizacji społecznych uwzględniają potrzeby obronne państwa w zakresie transportu morskiego, kolejowego, samochodowego, lotniczego i żeglugi śródlądowej, zwanego dalej „transportem”, każdy w zakresie swojego działania. § 4. 1. Minister właściwy do spraw transportu koordynuje w czasie pokoju, w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny przygotowania transportu na potrzeby obronne państwa. 2. W ramach koordynowania, o którym mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw transportu: 1) wspiera realizację w wymaganym czasie potrzeb przemieszczania sił o wysokiej gotowości do działania zgłoszonych przez Ministra Obrony Narodowej i zadeklarowanych przez Rzeczpospolitą Polską do użycia w ramach operacji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego lub Unii Europejskiej; 2) planuje oraz nadzoruje zapewnienie potrzeb transportu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny zgłoszonych przez Ministra Obrony Narodowej; 3) ustala w czasie pokoju, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, procedury wykorzystania transportu morskiego, kolejowego, samochodowego i lotniczego na potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia w stanach gotowości obronnej państwa; 4) nadzoruje w podmiotach, których przedmiotem działalności są usługi transportowe, oraz jednostkach przewidzianych do militaryzacji realizację nałożonych zadań w zakresie przygotowania i wykorzystania transportu na potrzeby obronne państwa; 5) wdraża wymagania techniczno-obronne w zakresie budowy, przebudowy, remontu i rozbudowy obiektów infrastruktury transportowej, w tym w zakresie wyznaczania klasy MLC - wojskowej klasy obciążeń dla infrastruktury drogowej; 6) ustala w czasie pokoju, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, kierunki rozwoju transportu oraz infrastruktury transportowej znaczenia obronnego; 7) sprawuje nadzór nad funkcjonowaniem systemu transportowego w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny; 8) ustala, w porozumieniu z właściwymi ministrami, kierunki rozwoju produkcji, importu i dostaw środków transportu oraz określa wymagania techniczne, jakim powinny one odpowiadać; 9) ustala, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, wymagania obronne w zakresie opracowania założeń do wdrażania nowych technologii dotyczących przygotowania i wykorzystania transportu na potrzeby obronne państwa oraz uwzględnia je w badaniach naukowych i pracach rozwojowych; 10) przedstawia Ministrowi Obrony Narodowej propozycje jednostek przewidzianych do militaryzacji, na które zostanie nałożony obowiązek realizacji zadań w zakresie wykonywania przewozów na potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia w ramach obowiązków państwa-gospodarza; 11) sprawuje kontrolę stanu przygotowania jednostek przewidzianych do militaryzacji, których przedmiotem działania są usługi transportowe; 12) realizuje przedsięwzięcia w zakresie współpracy międzynarodowej w dziedzinie rozwoju transportu oraz zapewnienia potrzeb transportowych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia, opierając się na priorytetach obronnych i rzeczywistych możliwościach Rzeczypospolitej Polskiej. § 5. Minister właściwy do spraw transportu planuje wykorzystanie transportu w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny na potrzeby: 1) Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia, jednostek organizacyjnych przewidzianych do militaryzacji, jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych oraz nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych; 2) organów władzy państwowej i administracji publicznej, sądów i jednostek prokuratury Rzeczypospolitej Polskiej, urzędów i instytucji państwowych oraz organizacji pozarządowych wykonujących zadania obronne, jednostek organizacyjnych nadzorowanych przez organy administracji rządowej, a także formacji uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. § 6. Świadczenie usług transportowych w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny obejmuje, z uwzględnieniem ustalonych priorytetów, potrzeby: 1) Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia w ramach obowiązków państwa-gospodarza; 2) zapewnienia bezpieczeństwa państwa oraz utrzymania porządku i bezpieczeństwa publicznego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 3) utrzymania produkcji przemysłowej i usług wykonywanych na rzecz interesu bezpieczeństwa i obronności państwa; 4) przewozu materiałów, sprzętu i środków niezbędnych do realizacji zadań w ramach obrony terytorium kraju, ochrony ludności, ochrony zdrowia i utrzymania ciągłości funkcjonowania transportu i poczty; 5) ewakuacji ludności i poszkodowanych, a także formacji uzbrojonych uczestniczących w akcjach ratowniczych; 6) przewozu podstawowych artykułów przeznaczonych na zaopatrzenie ludności; 7) ochrony i ewakuacji dóbr kultury szczególnie cennych dla dziedzictwa narodowego; 8) ochrony i przemieszczania innych dóbr materialnych; 9) transportu sanitarnego; 10) osób, w tym przejazdy: a) żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, osób posiadających karty powołania oraz karty przydziału organizacyjno-mobilizacyjnego do jednostek przewidzianych do militaryzacji i formacji uzbrojonych, b) pracowników ochrony zdrowia i ratownictwa, c) pracowników urzędów państwowych, d) pracowników zakładów produkcyjnych. § 7. Przejście transportu oraz utrzymania infrastruktury transportowej na zasady działania w czasie wojny następuje podczas podwyższenia gotowości obronnej państwa. § 8. Minister właściwy do spraw transportu, w uzgodnieniu z Ministrem Obrony Narodowej, opracowują plany zamierzeń rzeczowo-finansowych i organizacyjnych zapewniające realizację zadań przez transport oraz utrzymanie infrastruktury transportowej na potrzeby obronne państwa. § 9. Minister Obrony Narodowej, właściwi ministrowie oraz Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szef Agencji Wywiadu i Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego: 1) przekazują w czasie pokoju ministrowi właściwemu do spraw transportu zestawienia potrzeb w zakresie zapewnienia podległym jednostkom organizacyjnym usług transportowych, o których mowa w § 6, w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny; 2) gromadzą informacje niezbędne do koordynacji przygotowania i wykorzystania transportu na potrzeby obronne państwa w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny i przekazują je w czasie pokoju ministrowi właściwemu do spraw transportu. § 10. 1. Przygotowanie transportu morskiego na potrzeby obronne państwa obejmuje: 1) zapewnienie niezbędnej liczby statków oraz infrastruktury portowej do przyjęcia, rozładunku, załadunku oraz przeładunków statków i do przewozów morskich; 2) organizację przewozów i przeładunków morskich; 3) zabezpieczenie nawigacyjno-hydrograficzne i ratownictwo morskie; 4) kontrolę żeglugi morskiej; 5) gotowość jednostek przewidzianych do militaryzacji do realizacji zadań zgodnie z przeznaczeniem; 6) organizację remontów okrętów i statków; 7) organizację obrony obiektów i ochronę obiektów oraz organizację kierowania gospodarką morską; 8) odtwarzanie infrastruktury portowej i innych obiektów gospodarki morskiej; 9) planowanie i organizację świadczenia usług transportowych; 10) organizowanie osłony technicznej infrastruktury morskiej. 2. Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej współdziała z właściwymi ministrami i wojewodami w zakresie przygotowania transportu morskiego na potrzeby obronne państwa. § 11. 1. Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej współdziała z właściwymi ministrami i wojewodami podczas realizowania zadań, o których mowa w § 10, w zakresie: 1) przygotowania, rozwinięcia i zapewnienia funkcjonowania w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny punktów przeładunkowych w portach morskich i przeładowniach polowych; 2) utrzymywania w ramach rezerw strategicznych sprzętu specjalistycznego i urządzeń niezbędnych do zorganizowania transportu morskiego i redowego oraz oddziałów przeładunkowych w portach morskich; 3) typowania i przygotowania statków do wykonywania przewozów morskich; 4) organizowania dezaktywacji, odkażania, dezynfekcji i deratyzacji statków w uzgodnieniu z ministrami właściwymi do spraw środowiska i zdrowia; 5) organizowania ochrony i odtwarzania infrastruktury portowej oraz ochrony statków, urzędów i przedsiębiorców realizujących zadania obronne; 6) utrzymania morskiego potencjału przeładunkowo-transportowego zapewniającego przewozy na potrzeby obronne; 7) organizowania przewozów morskich Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia, w tym sił operacyjnych, ewakuacyjnych, medycznych i zaopatrzeniowych; 8) przygotowania zaplecza portowego do wojskowych przewozów morskich; 9) zapewnienia utrzymania łączności na potrzeby kierowania transportem i gospodarką morską w stanach gotowości obronnej państwa; 10) planowania i realizacji, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, inwestycji związanych z przewozami morskimi na rzecz Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia, gospodarką, ochroną i odtwarzaniem infrastruktury transportu morskiego. 2. W procesie przygotowań obronnych transportu morskiego, w tym realizacji przedsięwzięć zapewniających bezpieczeństwo statków, uwzględnia się zasady kontroli żeglugi. § 12. 1. Minister właściwy do spraw transportu współdziała z właściwymi ministrami i wojewodami w zakresie przygotowania transportu samochodowego na potrzeby obronne państwa. 2. Przygotowanie transportu samochodowego na potrzeby obronne państwa obejmuje: 1) przygotowanie niezbędnej liczby i rodzajów pojazdów samochodowych w celu zapewnienia przewozów na rzecz Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz sojuszniczych sił wzmocnienia podczas podwyższania gotowości obronnej państwa i w czasie wojny; 2) przeprowadzenie niezbędnych zmian organizacyjnych jednostek przeznaczonych do militaryzacji i jednostek przewidzianych do realizacji usług transportu samochodowego na potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia w ramach obowiązków państwa-gospodarza w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny; 3) przygotowanie transportu samochodowego na potrzeby formacji uzbrojonych w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny zgodnie z ich etatami oraz normami i tabelami należności; 4) przygotowanie niezbędnej liczby stacjonarnych i polowych punktów dezaktywacji i odkażania środków transportu samochodowego; 5) przygotowanie miejskiej komunikacji samochodowej na potrzeby ewakuacji ludności. § 13. Potrzeby w zakresie pojazdów samochodowych i maszyn dla formacji uzbrojonych wykonujących zadania obronne, jak również potrzeby w tym zakresie związane z ewakuacją ludności i dóbr materialnych oraz potrzeby związane ze stanami gotowości obronnej państwa i w czasie wojny zapewnia się przez wykorzystanie: 1) pobranych pojazdów samochodowych i maszyn od urzędów i instytucji państwowych, przedsiębiorców i innych jednostek organizacyjnych, a także osób fizycznych w ramach nałożonego obowiązku świadczeń rzeczowych na cele przygotowania obrony państwa; 2) przydzielonych okresowo lub jednorazowo pojazdów samochodowych. § 14. Przygotowanie transportu kolejowego na potrzeby obronne państwa obejmuje: 1) ustalenie potrzeb Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, sojuszniczych sił wzmocnienia i innych jednostek organizacyjnych wykonujących zadania obronne oraz wymagań techniczno-obronnych w tym zakresie; 2) przygotowanie niezbędnej liczby i rodzajów taboru kolejowego w celu zapewnienia przewozów na rzecz Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz sojuszniczych sił wzmocnienia podczas podwyższania gotowości obronnej państwa i w czasie wojny; 3) zapewnienie niezbędnej liczby cystern kolejowych; 4) współpracę przedsiębiorców i wzajemne świadczenia przedsiębiorców podczas realizacji przewozów i osłony technicznej oraz wykorzystania posiadanych środków trakcyjnych do organizowania trakcji zastępczej na zelektryfikowanych liniach kolejowych znaczenia obronnego; 5) przygotowanie organizacyjne do użycia eksploatowanego taboru kolejowego w poszczególnych stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny; 6) gromadzenie oraz utrzymywanie wyposażenia i urządzeń przeznaczonych do przystosowania wagonów osobowych do przewozu personelu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia oraz ewakuacji ludności cywilnej; 7) wprowadzanie ograniczeń przewozowych oraz określanie priorytetu przewozów poszczególnych rodzajów ładunków; 8) wprowadzanie uproszczonego zamawiania przez przewoźników rozkładu jazdy dla przewozów realizowanych na potrzeby obronne państwa. § 15. Minister właściwy do spraw transportu współdziała z właściwymi ministrami i wojewodami w realizacji zadań, o których mowa w § 14, w zakresie: 1) określania w czasie pokoju potrzeb Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia w zakresie transportu kolejowego; 2) typowania i przygotowania niezbędnej liczby cystern kolejowych do wykonywania przewozów kolejowych; 3) przygotowania, rozwinięcia i zapewnienia funkcjonowania kolejowych punktów ładunkowych podczas podwyższania gotowości obronnej państwa i w czasie wojny; 4) utrzymywania w ramach rezerw strategicznych sprzętu specjalistycznego i urządzeń niezbędnych do zorganizowania transportu kolejowego; 5) organizowania dezaktywacji, odkażania, dezynfekcji i deratyzacji taboru kolejowego; 6) utrzymania niezbędnego potencjału produkcyjnego na zabezpieczenie remontów lokomotyw i wagonów kolejowych; 7) organizowania punktów przeładunkowych paliw płynnych; 8) organizowania przewozów kolejowych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia; 9) planowania i realizacji inwestycji związanych z przewozami kolejowymi na rzecz Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia, gospodarki, ochrony i odtwarzania infrastruktury transportu kolejowego oraz w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej; 10) ustalania sposobu przygotowania taboru kolejowego i jego personelu obsługi do samoobrony oraz obrony przed bronią masowego rażenia; 11) opiniowania nowo pozyskiwanego taboru kolejowego pod względem jego wykorzystania na potrzeby obronne państwa. § 16. Przygotowanie transportu lotniczego na potrzeby obronne państwa obejmuje: 1) przygotowanie i utrzymanie ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej lotnisk wraz z urządzeniami i zapleczem technicznym, przewidzianych do wykorzystania w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny na potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia; 2) przygotowanie organizacyjne do ograniczenia lub zawieszenia podczas podwyższania gotowości obronnej państwa ruchu lotniczego cywilnych statków powietrznych oraz podporządkowania przestrzeni powietrznej wymogom operacyjnym lotnictwa wojskowego; 3) przekazywanie do Ministra Obrony Narodowej informacji pozyskiwanych przez polskich przewoźników statków powietrznych, możliwych do wykorzystania na potrzeby obronne państwa; 4) organizowanie osłony technicznej infrastruktury lotniskowej. § 17. Minister właściwy do spraw transportu współdziała z właściwymi ministrami i wojewodami w realizacji zadań, o których mowa w § 16, w zakresie: 1) określania w czasie pokoju potrzeb Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i sojuszniczych sił wzmocnienia w zakresie infrastruktury lotniczej; 2) utrzymywania w ramach rezerw strategicznych sprzętu specjalistycznego i urządzeń niezbędnych do zabezpieczenia funkcjonowania infrastruktury lotniczej; 3) organizowania dezaktywacji, odkażania, dezynfekcji i deratyzacji statków powietrznych; 4) utrzymania niezbędnego potencjału do zabezpieczenia obsługi technicznej statków powietrznych. § 18. 1. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej współdziała z właściwymi ministrami i wojewodami w zakresie przygotowania żeglugi śródlądowej i śródlądowych dróg wodnych na potrzeby obronne państwa. 2. Przygotowanie żeglugi śródlądowej i śródlądowych dróg wodnych na potrzeby obronne państwa obejmuje: 1) ogół przedsięwzięć zapewniających realizację zadań przeprawowych przez jednostki przewidziane do militaryzacji oraz gromadzenie środków do zorganizowania i uruchomienia przepraw promowych lub mostowych w stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny; 2) zabezpieczenie niezbędnych budowli wodnych w rejonach planowanych przepraw promowych lub mostowych; 3) osłonę techniczną śródlądowych dróg wodnych; 4) zabezpieczenie niezbędnej liczby statków; 5) świadczenie usług przewozowych. § 19. 1. Minister właściwy do spraw transportu współdziała z właściwymi ministrami i wojewodami w zakresie przygotowania infrastruktury drogowej, kolejowej i żeglugi śródlądowej na potrzeby obronne państwa. 2. Przygotowanie infrastruktury drogowej na potrzeby obronne państwa obejmuje: 1) przystosowanie określonych dróg publicznych do eksploatacji podczas podwyższania gotowości obronnej państwa i w czasie wojny; 2) organizowanie osłony technicznej dróg o znaczeniu obronnym, a także zabezpieczenie sił i środków do jej realizacji; 3) sukcesywną budowę objazdów wytypowanych miast i węzłów drogowych, eliminowanie jednopoziomowych skrzyżowań dróg publicznych z liniami kolejowymi o dużej częstotliwości ruchu, a także utrzymanie istniejących dojazdów i bezkolizyjnych skrzyżowań w gotowości eksploatacyjnej; 4) przygotowanie do budowy dublujących mostów drogowych w rejonach ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej; 5) wyznaczenie, przystosowanie i utrzymanie dróg dojazdowych zapewniających funkcjonowanie: a) przepraw przez przeszkody wodne, b) rejonów przeładunkowych, c) przeładowni polowych, d) baz zaopatrywania Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz sojuszniczych sił wzmocnienia; 6) budowę i utrzymanie drogowych przejść granicznych przewidywanych do wykorzystania przez Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej i sojusznicze siły wzmocnienia zgo