Rozporządzenie Ministra Edukacji i Naukiz dnia 8 marca 2022 r.zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej Treść rozporządzenia Na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, e, f i h ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082) zarządza się, co następuje: § 1. W rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. poz. 356, z 2018 r. poz. 1679 oraz z 2021 r. poz. 1533) w załączniku nr 4a wprowadza się następujące zmiany: 1) w części zatytułowanej „Przedmioty nauczania z zakresu kształcenia ogólnego w branżowej szkole I stopnia:” pkt 4 otrzymuje brzmienie: „ 4) historia i teraźniejszość; ” ; 2) część zatytułowana „ Historia ” otrzymuje brzmienie: „ Historia Nauczanie historii w branżowej szkole I stopnia zostało skoncentrowane na syntetycznym ujęciu dziejów państwa i narodu polskiego. Podstawa programowa dla tej szkoły stanowi kontynuację nauczania historii w szkole podstawowej. W większości pogłębia i problemowo ujmuje treści poznane w szkole podstawowej. Cele kształcenia zostały skupione wokół trzech zasadniczych wymagań ogólnych: chronologii historycznej, analizy i interpretacji historycznej oraz tworzenia narracji historycznej. Treści nauczania mają układ chronologiczny i obejmują całość dziejów Polski, z uwzględnieniem istotnych wątków historii powszechnej. Edukacja historyczna w branżowej szkole I stopnia ma służyć nie tylko kształtowaniu postaw patriotycznych, lecz także doskonaleniu umiejętności ważnych w życiu codziennym: dostrzegania związków przyczynowo-skutkowych między współczesnością a przeszłością, oceny zjawisk i procesów, prezentowania ocen i opinii, wyszukiwania informacji w różnych źródłach, argumentacji opartej na dociekliwości i wiedzy, a nie emocjach i uprzedzeniach. ” ; 3) uchyla się część zatytułowaną „ Wiedza o społeczeństwie ”; 4) po części zatytułowanej „ Wiedza o społeczeństwie ” dodaje się część zatytułowaną „ Historia i teraźniejszość ” w brzmieniu: „ Historia i teraźniejszość Historia i teraźniejszość to przedmiot interdyscyplinarny łączący wiedzę o życiu społecznym człowieka i jego głównych instytucjach z wiedzą o najnowszych dziejach Polski i świata. Przedmiot umożliwi uczniom poznanie i zrozumienie najnowszych dziejów Polski i świata oraz przygotuje ich do świadomego i odpowiedzialnego udziału w życiu publicznym. ” ; 5) część zatytułowana „ HISTORIA ” otrzymuje brzmienie: „ HISTORIA Cele kształcenia - wymagania ogólne I. Chronologia historyczna. 1. Sytuowanie faktów, zjawisk i procesów historycznych w czasie. 2. Porządkowanie wybranych faktów w obrębie zjawisk i procesów historycznych. 3. Wskazywanie przejawów zmian i kontynuacji w różnych wymiarach dziejów. 4. Określanie tempa zmian w wybranych zjawiskach i procesach historycznych. II. Analiza i interpretacja historyczna. 1. Porównywanie i analizowanie informacji pochodzących z różnych źródeł. 2. Wyciąganie wniosków oraz formułowanie ocen i opinii. 3. Sytuowanie faktów, zjawisk i procesów historycznych w przestrzeni. 4. Wskazywanie i wyjaśnianie związków przyczynowo-skutkowych. 5. Wyodrębnianie elementów procesu dziejowego. 6. Zachowanie krytycznej postawy wobec różnych interpretacji historii. 7. Posługiwanie się wiedzą i doskonalonymi umiejętnościami do rozumienia współczesnych realiów. III. Narracja historyczna. 1. Łączenie informacji pochodzących z różnych źródeł w samodzielną wypowiedź. 2. Uzasadnianie formułowanych ocen i opinii. 3. Tworzenie różnych form opisu zjawisk i procesów historycznych (z zachowaniem poprawności językowej). Treści nauczania - wymagania szczegółowe I. Antyczne dziedzictwo cywilizacji europejskiej. Uczeń: 1) sytuuje w czasie i przestrzeni cywilizacje starożytne; 2) charakteryzuje trwałe osiągnięcia cywilizacji grecko-rzymskiej; 3) opisuje genezę i etapy rozwoju chrześcijaństwa oraz jego znaczenie dla ukształtowania kultury europejskiej. II. Średniowieczne kręgi kulturowe. Uczeń: 1) charakteryzuje łaciński, bizantyjski i arabski krąg kulturowy; 2) opisuje na wybranych przykładach relacje między Europą a światem islamu w średniowieczu; 3) wyjaśnia uniwersalny charakter kultury średniowiecza. III. Polska Piastów. Uczeń: 1) wyjaśnia uwarunkowania narodzin państwa polskiego i znaczenie jego chrystianizacji; 2) charakteryzuje przykłady wzmacniania i decentralizacji państwa polskiego w okresie monarchii wczesnopiastowskiej; 3) ocenia sytuację polityczną, społeczną i gospodarczą na ziemiach polskich w okresie rozbicia dzielnicowego; 4) opisuje proces jednoczenia ziem polskich, ze szczególnym uwzględnieniem roli Władysława Łokietka; 5) charakteryzuje i ocenia rządy Kazimierza Wielkiego w zakresie polityki wewnętrznej i zagranicznej. IV. Królestwo Polskie w czasach unii personalnych u schyłku średniowiecza. Uczeń: 1) wyjaśnia istotę unii personalnej i wskazuje przykłady takich unii w dziejach średniowiecznej Polski; 2) przedstawia okoliczności zawarcia unii polsko-litewskiej w XIV wieku i ocenia jej znaczenie; 3) charakteryzuje i ocenia stosunki polsko-krzyżackie w XV wieku; 4) ocenia wpływ przywilejów zdobytych przez szlachtę do końca XV wieku na życie społeczne, polityczne i gospodarcze w Królestwie Polskim; 5) charakteryzuje kulturę polską okresu średniowiecza, odwołując się do wybranych przykładów. V. Wyzwania czasów nowożytnych. Uczeń: 1) przedstawia przyczyny i skutki zamorskiej ekspansji Europejczyków od czasu wielkich odkryć geograficznych; 2) opisuje podziały wyznaniowe i podaje przykłady wojen na tle religijnym w nowożytnej Europie; 3) charakteryzuje kulturę renesansu oraz baroku, odwołując się do wybranych przykładów. VI. Rzeczpospolita Obojga Narodów. Uczeń: 1) przedstawia postanowienia i ocenia znaczenie unii lubelskiej; 2) charakteryzuje ustrój polityczny i strukturę demograficzną Rzeczypospolitej Obojga Narodów; 3) porównuje gospodarkę Rzeczypospolitej i krajów Europy Zachodniej; 4) wyjaśnia specyfikę tolerancji religijnej w Rzeczypospolitej do początku XVII wieku i jej kulturowej atrakcyjności dla narodów ościennych; 5) charakteryzuje kulturę polskiego renesansu, odwołując się do wybranych przykładów. VII. Rzeczpospolita a państwa sąsiednie w XVII i na początku XVIII wieku. Uczeń: 1) przedstawia główne przyczyny i następstwa wojen toczonych przez Rzeczpospolitą w XVII wieku; 2) podaje przykłady ingerencji państw ościennych w sprawy wewnętrzne Rzeczypospolitej w XVII i na początku XVIII wieku; 3) charakteryzuje położenie międzynarodowe Rzeczypospolitej w czasach saskich. VIII. Upadek Rzeczypospolitej na tle oświeceniowych przełomów. Uczeń: 1) identyfikuje główne idee oświecenia i charakteryzuje zmiany cywilizacyjne w Europie Zachodniej w XVIII wieku; 2) wyjaśnia wpływ idei oświeceniowych na powstanie Stanów Zjednoczonych Ameryki oraz wybuch rewolucji francuskiej; wyjaśnia różnice między amerykańską wojną o niepodległość a rewolucją francuską; 3) charakteryzuje reformy oświeceniowe w Rzeczypospolitej, ze szczególnym uwzględnieniem reform Sejmu Wielkiego i postanowień Konstytucji 3 maja; 4) charakteryzuje przyczyny i opisuje zasięg terytorialny kolejnych rozbiorów Rzeczypospolitej; 5) wyjaśnia zewnętrzne i wewnętrzne przyczyny upadku Rzeczypospolitej oraz znaczenie likwidacji państwa polskiego dla całej Europy. IX. Sprawa polska w I połowie XIX wieku. Uczeń: 1) charakteryzuje genezę i losy Legionów Polskich we Włoszech; 2) przedstawia politykę Napoleona wobec sprawy polskiej, z uwzględnieniem dziejów Księstwa Warszawskiego; 3) charakteryzuje postanowienia kongresu wiedeńskiego w sprawie ziem polskich; 4) wyjaśnia genezę i charakteryzuje następstwa powstania listopadowego; 5) przedstawia udział Polaków w wydarzeniach Wiosny Ludów. X. Ziemie polskie w czasach rozwoju cywilizacji przemysłowej. Uczeń: 1) wyjaśnia genezę i charakteryzuje następstwa powstania styczniowego; 2) charakteryzuje postawy społeczeństwa polskiego wobec polityki germanizacyjnej i rusyfikacyjnej władz zaborczych; 3) charakteryzuje specyfikę tzw. autonomii galicyjskiej; 4) charakteryzuje zróżnicowanie gospodarcze ziem polskich i główne zmiany społeczne; 5) porównuje programy polityczne ruchu narodowego, socjalistycznego i ludowego; 6) określa istotne następstwa ekspansji kolonialnej państw uprzemysłowionych. XI. I wojna światowa. Uczeń: 1) wyjaśnia przyczyny wybuchu wojny i opisuje charakter działań wojennych na różnych frontach; 2) porównuje założenia polskich orientacji politycznych i charakteryzuje przykłady ich realizacji; 3) wyjaśnia okoliczności przystąpienia USA do wojny i ich rolę w konflikcie; 4) określa bezpośrednie skutki rewolucji 1917 roku w Rosji; 5) przedstawia społeczne i gospodarcze następstwa wojny. XII. Ustanowienie i zagrożenia ładu wersalskiego w Europie. Uczeń: 1) przedstawia zmiany terytorialne w Europie po I wojnie światowej; 2) charakteryzuje postanowienia traktatu wersalskiego, z uwzględnieniem Ligi Narodów; 3) wyjaśnia okoliczności i następstwa objęcia władzy w Niemczech przez Hitlera; 4) charakteryzuje początki systemu stalinowskiego w ZSRS; 5) charakteryzuje przemiany gospodarcze i kulturalne oraz osiągnięcia naukowe okresu międzywojennego. XIII. Problemy i osiągnięcia II Rzeczypospolitej. Uczeń: 1) charakteryzuje proces kształtowania się granic niepodległej Polski (z uwzględnieniem powstania wielkopolskiego, powstań śląskich, wojny polsko-bolszewickiej i plebiscytów); 2) porównuje ustrój II Rzeczypospolitej przed zamachem majowym i po nim; 3) charakteryzuje główne założenia polityki zagranicznej II Rzeczypospolitej; 4) ocenia znaczenie głównych osiągnięć gospodarczych niepodległej Polski, uwzględniając zniszczenia wojenne i kryzys ekonomiczny; 5) charakteryzuje strukturę społeczną, narodowościową i wyznaniową obywateli II Rzeczypospolitej; 6) opisuje główne osiągnięcia niepodległej Polski w dziedzinie nauki i kultury. XIV. Geneza i charakter II wojny światowej. Uczeń: 1) charakteryzuje położenie Polski między dwoma państwami totalitarnymi w przededniu wybuchu II wojny światowej; 2) wyjaśnia przyczyny przegrania wojny obronnej przez Polskę; 3) sytuuje w czasie i przestrzeni przełomowe wydarzenia II wojny światowej (polityczne i militarne); 4) charakteryzuje przejawy eksterminacji narodów (ze szczególnym uwzględnieniem eksterminacji polskiej warstwy przywódczej, Holokaustu i zagłady Romów); 5) przedstawia przykłady bohaterstwa żołnierzy polskich na frontach II wojny światowej; 6) opisuje uwarunkowania militarne i polityczne konferencji Wielkiej Trójki (Teheran, Jałta, Poczdam) oraz przedstawia ich ustalenia. XV. Obywatele i władze Rzeczypospolitej Polskiej w czasie II wojny światowej. Uczeń: 1) charakteryzuje podział ziem polskich dokonany przez Niemcy i ZSRS; 2) porównuje politykę okupantów wobec obywateli Rzeczypospolitej Polskiej i wymienia przykłady największych zbrodni niemieckich i sowieckich na narodzie polskim; 3) wyjaśnia znaczenie funkcjonowania władz Rzeczypospolitej Polskiej na obczyźnie; 4) charakteryzuje cele i organizację Polskiego Państwa Podziemnego; 5) charakteryzuje genezę i następstwa powstania warszawskiego; 6) wyjaśnia okoliczności powstania komunistycznego ośrodka władzy w Polsce. XVI. Europa i świat w dobie zimnowojennych podziałów. Uczeń: 1) charakteryzuje polityczne, społeczne, gospodarcze i kulturowe skutki II wojny światowej; 2) wyjaśnia genezę zimnej wojny i identyfikuje główne kryzysy międzynarodowe okresu zimnowojennego, w tym wyścig zbrojeń i politykę odstraszania atomowego; 3) charakteryzuje politykę ZSRS wobec państw bloku wschodniego (z uwzględnieniem interwencji zbrojnej na Węgrzech i w Czechosłowacji); 4) wyjaśnia genezę i charakter integracji europejskiej; 5) przedstawia cele i rolę Organizacji Narodów Zjednoczonych w powojennym świecie; 6) charakteryzuje przemiany społeczne i gospodarcze w II połowie XX wieku, z uwzględnieniem zjawiska kultury masowej. XVII. Polska pod dominacją ZSRS. Uczeń: 1) porównuje kształt terytorialny Polski przed wybuchem II wojny światowej i po jej zakończeniu; 2) charakteryzuje proces przejmowania przez komunistów władzy w Polsce i opisuje postawy Polaków wobec terroru komunistycznego; 3) charakteryzuje przemiany gospodarcze, społeczne i kulturowe w powojennej Polsce; 4) przedstawia kryzysy społeczne w PRL, uwzględniając ich charakter i następstwa; 5) ocenia rolę Kościoła katolickiego w powojennej Polsce; 6) charakteryzuje ruch społeczny „Solidarność” i rozpoznaje jego przywódców; 7) opisuje następstwa wprowadzenia stanu wojennego w Polsce. XVIII. Narodziny III Rzeczypospolitej i jej miejsce w świecie. Uczeń: 1) charakteryzuje przemiany w Polsce w 1989 roku i ocenia ich wpływ na przemiany w Europie Środkowo-Wschodniej; 2) przedstawia kierunki zmian politycznych, gospodarczych i społecznych w Polsce w pierwszych latach transformacji; 3) wyjaśnia znaczenie przystąpienia Polski do NATO i do Unii Europejskiej; 4) charakteryzuje nowe zagrożenia dla ładu międzynarodowego; 5) wyjaśnia zjawisko postkomunizmu i charakteryzuje sposoby odejścia od niego w Polsce po 1989 roku (problem dekomunizacji, lustracji i reprywatyzacji); 6) ocenia znaczenie i skutki katastrofy smoleńskiej 10 kwietnia 2010 roku dla państwa polskiego; 7) charakteryzuje zaangażowanie Polski we współpracę regionalną: Grupa Wyszehradzka (V4), Trójmorze; 8) charakteryzuje przemiany polityczne i społeczne w Polsce w latach 2010-2015. Warunki i sposób realizacji Podstawa programowa kształcenia ogólnego historii dla branżowej szkoły I stopnia ujmuje w sposób syntetyczny całokształt dziejów Polski, ukazany jednak w szerszym kontekście, głównie na tle istotnych zjawisk i procesów z historii Europy. Treści nauczania mają układ chronologiczny, co powinno dać uczniom spójny i uporządkowany obraz ojczystych dziejów. Treści nauczania obejmują 18 działów. Poszczególne działy tematyczne są realizowane następująco: 1) klasa I - działy od I do VIII; 2) klasa II - działy od IX do XIII; 3) klasa III - działy od XIV do XVIII. Aby zagwarantować atrakcyjność i efektywność edukacji historycznej na tym etapie edukacyjnym, należy korzystać z szerokiego spektrum metod i środków dydaktycznych. Nauczyciel powinien stosować nauczanie problemowe i metody aktywizujące. Oprócz podręczników istotną rolę w procesie kształcenia powinny odgrywać również teksty źródłowe, materiały ikonograficzne, filmy, mapy, wystawy multimedialne. Olbrzymie możliwości edukacyjne stwarza w tym obszarze internet. Warto też zachęcać uczniów do korzystania z różnych form pozalekcyjnej edukacji historycznej (wycieczki, projekty, konkursy, akademie szkolne, uroczystości rocznicowe, rekonstrukcje historyczne, multimedialne wystawy muzealne, gry o walorach edukacyjnych, np. planszowe, wideo itp.). Kształcenie w branżowej szkole I stopnia podejmują uczniowie o bardzo zróżnicowanych oczekiwaniach i predyspozycjach. Niektórzy z nich zapewne już na tym etapie zakończą szkolną edukację, inni będą kształcić się dalej. Będzie to wymagało indywidualizacji pracy z uczniem oraz stosowania skutecznych metod nauczania w celu nie tylko realizacji wymogów programowych, lecz także rozbudzania zainteresowań historycznych młodzieży. Uzupełnieniem edukacji uczniów w branżowej szkole I stopnia w zakresie najnowszej historii Polski oraz historii powszechnej jest przedmiot historia i teraźniejszość, zawierający również elementy edukacji obywatelskiej. ” ; 6) uchyla się część zatytułowaną „ WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ”; 7) po części zatytułowanej „ WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ” dodaje się część zatytułowaną „ HISTORIA I TERAŹNIEJSZOŚĆ ” w brzmieniu: „ HISTORIA I TERAŹNIEJSZOŚĆ Cele kształcenia - wymagania ogólne Cele kształcenia przedmiotu historia i teraźniejszość w branżowej szkole I stopnia odpowiadają aspektom ludzkiej dojrzałości, do której prowadzi edukacja szkolna. I. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od fałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Uczeń: 1) rozumie podstawowe zagadnienia życia społecznego, polityki i prawa, potrzebne do uzyskania orientacji w przemianach w życiu narodów i państw oraz genezie i naturze wielkich problemów współczesnego świata; 2) ma rzetelną wiedzę o najważniejszych przemianach kulturowych, politycznych, społecznych i gospodarczych w Polsce i na świecie po 1945 roku aż do współczesności; 3) odróżnia w życiu społecznym oraz w pojęciach i doktrynach politycznych i prawnych to, co trwałe, od tego, co zmienne, a także to, co uniwersalne, od tego, co partykularne i związane z tradycjami lokalnymi. II. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania moralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według słuszności, pożytku i szkody. Uczeń: 1) samodzielnie i sprawiedliwie ocenia przemiany zachodzące w Polsce i na świecie od zakończenia II wojny światowej; 2) rozumie przemiany współczesności między innymi w kategoriach ciągłości i zmiany (lub zerwania) względem podstaw, z których wyrasta nasza ojczyzna, ukształtowana według konkretnych norm kultury oraz wizji człowieka, rodziny i społeczeństwa sięgających swoimi korzeniami klasycznej cywilizacji grecko-rzymskiej i chrześcijaństwa. III. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń według własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Uczeń: 1) interesuje się życiem zbiorowym oraz wyraża gotowość do osobistego podejmowania zadań społecznych i zaangażowania obywatelskiego w duchu patriotyzmu jako mądrej miłości ojczyzny ukształtowanej w tradycji Rzeczypospolitej; 2) rozumie znaczenie cnót indywidualnych i społecznych, harmonii praw i obowiązków, wolności i odpowiedzialności, szczęścia osobistego i rozwoju ludzkich wspólnot oraz sprawiedliwych praw i roztropnej polityki; 3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny i je uzasadnia, uczestniczy w debacie - z myślą o własnym rzetelnym i twórczym udziale w życiu publicznym. Treści nauczania - wymagania szczegółowe I. Wiedza o podstawach życia społecznego. Uczeń: 1) wyjaśnia, dlaczego człowieka rozumie się w tradycji jako „istotę społeczną” ( animal sociale ), charakteryzuje odgrywane przez niego role społeczne oraz znaczenie życia społecznego dla jego rozwoju i spełnienia; 2) przedstawia klasyczne określenie dobra wspólnego ( bonum commune ) i charakteryzuje jego obecność we współczesnych doktrynach politycznych; 3) wyróżnia podstawowe sposoby realizacji społecznego bytu człowieka: rodzinę, naród, państwo i związki państw; przedstawia specyfikę każdego z nich i ich komplementarność; 4) wyjaśnia znaczenie wspólnoty samorządowej; zna treść i genezę zasady pomocniczości jako fundamentu współczesnych państw; 5) wyjaśnia, na czym polega patriotyzm oraz czym różni się od szowinizmu i kosmopolityzmu; wskazuje przykłady postaw patriotycznych we współczesnym świecie; 6) wyjaśnia pojęcie demokracji na przykładzie ustrojów wybranych współczesnych państw; 7) wyjaśnia podstawy i treść praw człowieka oraz ich związek z dziedzictwem cywilizacji zachodniej (inspiracje płynące z chrześcijaństwa oraz z nauki o prawie naturalnym sięgającej czasów grecko-rzymskich); 8) przedstawia zasady ogólne i katalog praw człowieka wynikające z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., sądowe środki ochrony praw i wolności w