Rozporządzenie Rady Ministrówz dnia 1 października 2021 r.w sprawie zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Kategorie źródeł promieniotwórczych i szczegółowe przesłanki kwalifikowania źródeł promieniotwórczych do tych kategorii Załącznik nr 2 - Poziom zabezpieczeń dla poszczególnych kategorii źródeł promieniotwórczych Załącznik nr 3 - Przedsięwzięcia organizacyjne i techniczne zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych, cele zabezpieczeń oraz funkcje zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych Załącznik nr 4 - Minimalna zawartość planu zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych Treść rozporządzenia Na podstawie art. 43 ust. 10 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1941) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa: 1) kategorie źródeł promieniotwórczych i szczegółowe przesłanki kwalifikowania źródeł promieniotwórczych do tych kategorii; 2) poziom zabezpieczeń dla poszczególnych kategorii źródeł promieniotwórczych; 3) przedsięwzięcia organizacyjne i techniczne zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych, cele zabezpieczeń oraz funkcje zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych; 4) minimalną zawartość planu zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych. § 2. Kategorie źródeł promieniotwórczych i szczegółowe przesłanki kwalifikowania źródeł promieniotwórczych do tych kategorii są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia. § 3. 1. W zależności od kategorii źródeł promieniotwórczych ustala się następujące poziomy zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych: 1) w przypadku wykonywania działalności ze źródłami promieniotwórczymi, z wyłączeniem działalności polegającej na transporcie źródeł promieniotwórczych - poziomy A, B, C i D, przy czym poziom A oznacza najwyższy poziom zabezpieczeń, a poziom D oznacza najniższy poziom zabezpieczeń; 2) w przypadku wykonywania działalności polegającej na transporcie źródeł promieniotwórczych - poziom podstawowy i poziom wyższy. 2. Poziom zabezpieczeń dla poszczególnych kategorii źródeł promieniotwórczych jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia. § 4. 1. Przedsięwzięcia organizacyjne i techniczne zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych, cele zabezpieczeń oraz funkcje zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia. 2. Minimalna zawartość planu zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych jest określona w załączniku nr 4 do rozporządzenia. § 5. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Załącznik nr 1 - Kategorie źródeł promieniotwórczych i szczegółowe przesłanki kwalifikowania źródeł promieniotwórczych do tych kategorii Kategoria źródeł promieniotwórczych Szczegółowe przesłanki kwalifikowania źródeł promieniotwórczych do poszczególnych kategorii źródeł promieniotwórczych 1 2 1 1) działalności polegające na stosowaniu: a) radioizotopowych generatorów termoelektrycznych (RTGs), b) urządzeń do napromieniowania, w szczególności do napromieniowania tkanek i krwi, c) urządzeń do telegammaterapii (bomb kobaltowych), d) urządzeń do telegammaterapii (noży gamma); 2) inne działalności ze źródłami promieniotwórczymi, w których A/P21) ≥ 1000 2 1) działalności polegające na stosowaniu: a) aparatów do radiografii przemysłowej (defektoskopów), b) urządzeń do brachyterapii HDR; 2) inne działalności ze źródłami promieniotwórczymi, w których 1000 > A/P21) ≥ 10 3 1) działalności polegające na stosowaniu: a) stacjonarnych mierników przemysłowych, które zawierają źródła wysokoaktywne (HASS), b) sond geofizycznych; 2) inne działalności ze źródłami promieniotwórczymi, w których 10 > A/P21) ≥ 1 4 1) działalności polegające na stosowaniu: a) urządzeń do brachyterapii LDR (z wyjątkiem aplikatorów ocznych i źródeł promieniotwórczych aplikowanych na stałe), b) mierników przemysłowych, które nie wykorzystują źródeł wysokoaktywnych, c) densytometrów izotopowych kości, d) eliminatorów ładunków elektrostatycznych; 2) inne działalności ze źródłami promieniotwórczymi, w których 1 > A/P21) ≥ 0,01 5 1) działalności polegające na stosowaniu: a) aplikatorów ocznych i źródeł promieniotwórczych aplikowanych na stałe, b) spektrometrów izotopowych, c) detektorów wychwytu elektronów, d) źródeł promieniotwórczych do spektrometrii Mössbauera, e) źródeł promieniotwórczych kontrolnych do pozytonowej tomografii emisyjnej (PET); 2) inne działalności ze źródłami promieniotwórczymi, w których 0,01 > A/P21) i A > P12) 1) A/P2 oznacza stosunek aktywności A źródła promieniotwórczego do poziomu progowego aktywności P2, określonego dla konkretnego izotopu promieniotwórczego w załączniku nr 2 do ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1941). W przypadku gdy naruszenie wspólnej fizycznej bariery bezpieczeństwa (w szczególności zamkniętych drzwi przy wejściu do pracowni lub magazynu źródeł promieniotwórczych) umożliwiłoby dostęp do więcej niż jednego źródła promieniotwórczego, w tym do źródeł promieniotwórczych zawierających różne izotopy promieniotwórcze zgromadzonych w jednym miejscu, stosunek A/P2 wyznacza się, uwzględniając całkowitą aktywność zgromadzonych źródeł promieniotwórczych, zgodnie ze wzorem: A/ P2 zgromadzonych źródeł promieniotwórczych = \( \sum\limits_b {{{\sum\limits_i {A_{i,n} } } \over {P_{2,n} }}} \) gdzie: Ai,n- aktywność każdego pojedynczego źródła i izotopu promieniotwórczego n P2,n - wartość P2 dla izotopu promieniotwórczego n określona w załączniku nr 2 do ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe. 2) P1 oznacza poziom progowy aktywności określony dla konkretnego izotopu promieniotwórczego w załączniku nr 2 do ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe. Załącznik nr 2 - Poziom zabezpieczeń dla poszczególnych kategorii źródeł promieniotwórczych Kategoria źródeł promieniotwórczych Poziom zabezpieczeń w przypadku wykonywania działalności ze źródłami promieniotwórczymi, z wyłączeniem wykonywania działalności polegającej na transporcie źródeł promieniotwórczych w przypadku wykonywania działalności polegającej na transporcie źródeł promieniotwórczych 1 A wyższy 2 B 3 C podstawowy 4 D 5 Załącznik nr 3 - Przedsięwzięcia organizacyjne i techniczne zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych, cele zabezpieczeń oraz funkcje zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych Tabela 1 Poziom zabezpieczeń A Funkcje zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych Cele zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych Przedsięwzięcia organizacyjne i techniczne zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych Wykrywanie natychmiastowe wykrywanie nieuprawnionego dostępu do chronionej lokalizacji źródła promieniotwórczego elektroniczny system wykrywający przebywanie osób nieuprawnionych w danej lokalizacji lub ciągła obserwacja wzrokowa przeprowadzana przez personel natychmiastowe wykrywanie próby uszkodzenia, kradzieży źródła promieniotwórczego lub dostania się źródła promieniotwórczego w ręce osób nieuprawnionych, w tym próby podjętej przez osobę uprawnioną do dostępu do chronionej lokalizacji źródła promieniotwórczego natychmiastowa ocena wykrycia próby nieuprawnionego dostępu do chronionej lokalizacji źródła promieniotwórczego, próby uszkodzenia, kradzieży źródła promieniotwórczego lub dostania się źródła promieniotwórczego w ręce osób nieuprawnionych, w tym próby nieuprawnionego usunięcia źródła promieniotwórczego przez osobę uprawnioną do dostępu do źródła promieniotwórczego urządzenia do zdalnej obserwacji lub ciągła obserwacja wzrokowa przeprowadzana przez personel wykrywanie utraty źródła promieniotwórczego za pomocą weryfikacji codzienna weryfikacja za pomocą środków takich, jak: kontrola fizyczna (w szczególności sprawdzenie plomb zabezpieczających, wykonanie pomiarów dozymetrycznych) lub wykorzystanie urządzenia do zdalnej obserwacji Opóźnianie opóźnienie po wykryciu pozwalające na niedopuszczenie przez personel reagowania do uszkodzenia, kradzieży źródła promieniotwórczego lub dostania się źródła promieniotwórczego w ręce osób nieuprawnionych system składający się z co najmniej dwóch barier (w szczególności ścian, klatek, krat, sejfów, zamków), które razem zapewniają wystarczające opóźnienie, by umożliwić działanie personelu reagowania lub właściwych służb Reagowanie natychmiastowa informacja dla personelu reagowania lub właściwych służb szybkie, pewne i różne środki komunikacji (w szczególności telefony stacjonarne, komórkowe, radia, przycisk alarmowy antynapadowy) natychmiastowa reakcja w celu uniemożliwienia utraty, uszkodzenia, kradzieży źródła promieniotwórczego lub dostania się źródła promieniotwórczego w ręce osób nieuprawnionych zapewnienie możliwości natychmiastowej interwencji przez właściwe służby lub odpowiednio wyposażony i wyszkolony personel reagowania, udokumentowanej w planie zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych Zarządzanie ochroną nadawanie uprawnień w zakresie samodzielnego dostępu do źródła promieniotwórczego oraz dostępu do informacji podlegających szczególnej ochronie procedury określające sposób i warunki nadawania i cofania uprawnień dostępu do chronionej lokalizacji źródła promieniotwórczego oraz do informacji podlegających szczególnej ochronie, szkolenia z zakresu zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych, dokumentowanie szkoleń oraz nadawania i cofania uprawnień kontrola dostępu do chronionej lokalizacji źródła promieniotwórczego, która umożliwia dostęp do źródła promieniotwórczego tylko osób uprawnionych procedury określające przyznawanie i cofanie uprawnień, weryfikacja uprawnień, identyfikacja i weryfikacja osób, które otrzymały dostęp do chronionej lokalizacji źródła promieniotwórczego, w szczególności za pomocą zamka obsługiwanego czytnikiem kart magnetycznych i kodem PIN określenie i ochrona informacji podlegających szczególnej ochronie procedury umożliwiające odróżnianie informacji podlegających szczególnej ochronie oraz wprowadzenie odpowiednich środków ochrony przed nieuprawnionym ujawnieniem takich informacji opracowanie planu zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych plan zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych, który określa sposób reagowania na poszczególne przypadki (sytuacje) zagrożenia zapewnienie możliwości zarządzania zdarzeniami w zakresie utraty, uszkodzenia, kradzieży źródła promieniotwórczego lub dostania się źródła promieniotwórczego w ręce osób nieuprawnionych procedury reagowania w scenariuszach zdarzeń zagrażających utrzymaniu poziomu zabezpieczenia wprowadzenie systemu zawiadamiania o zdarzeniach w zakresie naruszenia zasad zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych procedury natychmiastowego informowania właściwych służb o zdarzeniach w zakresie naruszenia zasad zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych Tabela 2 Poziom zabezpieczeń B Funkcje zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych Cele zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych Przedsięwzięcia organizacyjne i techniczne zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych, z wyłączeniem przenośnych źródeł promieniotwórczych stosowanych podczas prowadzenia prac w terenie Przedsięwzięcia organizacyjne i techniczne zabezpieczeń przenośnych źródeł promieniotwórczych stosowanych podczas prowadzenia prac w terenie Wykrywanie natychmiastowe wykrywanie nieuprawnionego dostępu do chronionej lokalizacji źródła promieniotwórczego elektroniczny system wykrywający przebywanie osób nieuprawnionych w danej lokalizacji lub ciągła obserwacja wzrokowa przeprowadzana przez personel obserwacja wzrokowa przeprowadzana przez dwie osoby wykrywanie próby uszkodzenia, kradzieży źródła promieniotwórczego lub dostania się źródła promieniotwórczego w ręce osób nieuprawnionych cotygodniowa weryfikacja za pomocą kontroli fizycznej (w szczególności sprawdzenie plomb zabezpieczających, wykonanie pomiarów dozymetrycznych) lub wykorzystanie urządzenia do zdalnej obserwacji obserwacja wzrokowa przeprowadzana przez dwie osoby natychmiastowa ocena wykrycia próby nieuprawnionego dostępu do chronionej lokalizacji źródła promieniotwórczego, próby uszkodzenia, kradzieży źródła promieniotwórczego lub dostania się źródła promieniotwórczego w ręce osób nieuprawnionych urządzenia do zdalnej obserwacji lub ciągła obserwacja wzrokowa przeprowadzana przez personel obserwacja wzrokowa przeprowadzana przez personel wykrywanie utraty źródła promieniotwórczego za pomocą weryfikacji cotygodniowa weryfikacja za pomocą środków takich, jak: kontrola fizyczna (w szczególności sprawdzenie plomb zabezpieczających), wykonanie pomiarów dozymetrycznych lub wykorzystanie urządzenia do zdalnej obserwacji codzienna weryfikacja po zakończeniu pracy ze źródłem promieniotwórczym w terenie Opóźnianie opóźnienie minimalizujące prawdopodobieństwo uszkodzenia, kradzieży źródła promieniotwórczego lub dostania się źródła promieniotwórczego w ręce osób nieuprawnionych system składający się z co najmniej dwóch barier (w szczególności ścian, klatek, krat, sejfów, zamków), które razem zapewniają wystarczające opóźnienie, by umożliwić rozpoczęcie działań przez personel reagowania lub właściwe służby przymocowanie urządzenia do nieruchomego obiektu, o ile to możliwe Reagowanie natychmiastowa informacja dla personelu reagowania lub właściwych służb szybkie, pewne i różne środki komunikacji (w szczególności telefony stacjonarne, komórkowe, radia, przycisk alarmowy - antynapadowy) dwie osoby, każda wyposażona w niezależne środki komunikacji natychmiastowa reakcja w celu przerwania działań prowadzących do utraty, uszkodzenia, kradzieży źródła promieniotwórczego lub dostania się źródła promieniotwórczego w ręce osób nieuprawnionych zapewnienie możliwości natychmiastowego rozpoczęcia interwencji przez właściwe służby lub odpowiednio wyposażony i wyszkolony personel reagowania, udokumentowanej w planie zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych natychmiastowe powiadamianie właściwego wojewódzkiego centrum zarządzania kryzysowego Zarządzanie ochroną nadawanie uprawnień w zakresie samodzielnego dostępu do źródła promieniotwórczego oraz dostępu do informacji podlegających szczególnej ochronie procedury określające sposób i warunki nadawania oraz cofania uprawnień dostępu do chronionej lokalizacji źródła promieniotwórczego oraz do informacji podlegających szczególnej ochronie, szkolenia z zakresu zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych, dokumentowanie szkoleń oraz nadawania i cofania uprawnień kontrola dostępu do chronionej lokalizacji źródła promieniotwórczego, która umożliwia dostęp do źródła promieniotwórczego tylko osób uprawnionych identyfikacja i weryfikacja osób, które otrzymały dostęp do chronionej lokalizacji źródła promieniotwórczego w szczególności za pomocą zamka obsługiwanego czytnikiem kart magnetycznych i kodem PIN procedury kontroli dostępu do obszaru, na którym stosowane jest źródło promieniotwórcze określenie i ochrona informacji podlegających szczególnej ochronie procedury umożliwiające odróżnianie informacji podlegających szczególnej ochronie oraz wprowadzenie odpowiednich środków ochrony przed nieuprawnionym ujawnieniem takich informacji opracowanie planu zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych plan zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych, który określa sposób reagowania na poszczególne przypadki (sytuacje) zagrożenia zapewnienie możliwości zarządzania zdarzeniami w zakresie utraty, uszkodzenia, kradzieży źródła promieniotwórczego lub dostania się źródła promieniotwórczego w ręce osób nieuprawnionych procedury reagowania w scenariuszach zdarzeń zagrażających utrzymaniu poziomu zabezpieczenia wprowadzenie systemu zawiadamiania o zdarzeniach w zakresie naruszenia zasad zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych procedury natychmiastowego informowania właściwych służb o zdarzeniach w zakresie naruszenia zasad zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych Tabela 3 Poziom zabezpieczeń C Funkcje zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych Cele zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych Przedsięwzięcia organizacyjne i techniczne zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych Wykrywanie wykrywanie uszkodzenia, kradzieży źródła promieniotwórczego lub dostania się źródła promieniotwórczego w ręce osób nieuprawnionych obserwacja wykrywanie utraty za pomocą weryfikacji comiesięczna weryfikacja za pomocą kontroli fizycznej (w szczególności sprawdzenie plomb zabezpieczających, wykonanie pomiarów dozymetrycznych) lub wykorzystanie urządzenia do zdalnej obserwacji Opóźnianie opóźnienie zmniejszające prawdopodobieństwo uszkodzenia, kradzieży źródła promieniotwórczego lub dostania się źródła promieniotwórczego w ręce osób nieuprawnionych jedna bariera (w szczególności kraty, osłona źródła promieniotwórczego) lub obserwacja przez personel Reagowanie natychmiastowa informacja dla personelu reagowania lub właściwych służb szybkie, pewne i różne środki komunikacji, takie jak telefony stacjonarne, komórkowe, radia, przycisk alarmowy - antynapadowy wprowadzenie działań przewidzianych w planie zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych na wypadek utraty, uszkodzenia, kradzieży źródła promieniotwórczego lub dostania się źródła promieniotwórczego w ręce osób nieuprawnionych procedury określające konieczne działania zgodnie z planem zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych Zarządzanie ochroną nadawanie uprawnień w zakresie samodzielnego dostępu do źródła promieniotwórczego oraz dostępu do informacji podlegających szczególnej ochronie procedury określające sposób i warunki nadawania i cofania uprawnień dostępu do chronionej lokalizacji źródła promieniotwórczego oraz do informacji podlegających szczególnej ochronie, szkolenia z zakresu zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych, dokumentowanie szkoleń oraz nadawania i cofania uprawnień kontrola dostępu do chronionej lokalizacji źródła promieniotwórczego, która umożliwia dostęp do źródła promieniotwórczego tylko osób uprawnionych identyfikacja i weryfikacja osób, które otrzymały dostęp do chronionej lokalizacji źródła promieniotwórczego w szczególności za pomocą zamka obsługiwanego czytnikiem kart magnetycznych i kodem PIN określenie i ochrona informacji podlegających szczególnej ochronie procedury umożliwiające odróżnianie informacji podlegających szczególnej ochronie oraz wprowadzenie odpowiednich środków ochrony przed nieuprawnionym ujawnieniem takich informacji opracowanie planu zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych plan zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych, który określa sposób reagowania na poszczególne przypadki (sytuacje) zagrożenia zapewnienie możliwości zarządzania zdarzeniami w zakresie utraty, uszkodzenia, kradzieży źródła promieniotwórczego lub dostania się źródła promieniotwórczego w ręce osób nieuprawnionych procedury reagowania w scenariuszach zdarzeń zagrażających utrzymaniu poziomu zabezpieczenia wprowadzenie systemu zawiadamiania o zdarzeniach w zakresie naruszenia zasad zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych procedury natychmiastowego informowania właściwych służb o zdarzeniach w zakresie naruszenia zasad zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych Tabela 4 Poziom zabezpieczeń D Funkcje zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych Cele zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych Przedsięwzięcia organizacyjne i techniczne zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych Wykrywanie Wykrywanie i ocena uszkodzenia, kradzieży źródła promieniotwórczego lub dostania się źródła promieniotwórczego w ręce osób nieuprawnionych coroczna kontrola sposobu zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych przed utratą, uszkodzeniem, kradzieżą lub dostaniem się w ręce osób nieuprawnionych wykrywanie utraty za pomocą weryfikacji coroczna weryfikacja za pomocą kontroli fizycznej (w szczególności sprawdzenie plomb zabezpieczających, wykonanie pomiarów dozymetrycznych) lub wykorzystanie urządzenia do zdalnej obserwacji Opóźnianie opóźnienie zmniejszające prawdopodobieństwo uszkodzenia, kradzieży źródła promieniotwórczego lub dostania się źródła promieniotwórczego w ręce osób nieuprawnionych jedna bariera fizyczna (zamykane pomieszczenie lub osłona źródła promieniotwórczego) Reagowanie informacja dla personelu reagowania lub właściwych służb co najmniej jeden, pewny środek komunikacji wprowadzenie działań przewidzianych w planie zabezpieczeń źródeł promieniotwórczych w przypadku utraty, uszkodzenia, kradzieży źródł