Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansówz dnia 13 kwietnia 2017 r.w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do pełnienia służby przez kandydata do służby w Służbie Celno-Skarbowej oraz funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej 1)Minister Rozwoju i Finansów kieruje działem administracji rządowej - finanse publiczne, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 września 2016 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rozwoju i Finansów (Dz. U. poz. 1595). Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik - Wykaz chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do pełnienia służby przez kandydata do służby w Służbie Celno-Skarbowej oraz funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej Dział I - Budowa ciała Dział II - Skóra, tkanka podskórna i węzły chłonne Dział III - Czaszka Dział IV - Narząd wzroku Dział V - Narząd słuchu Dział VI - Jama ustna Dział VII - Nos, gardło i krtań Dział VIII - Szyja, klatka piersiowa i kręgosłup Dział IX - Narząd oddechowy Dział X - Układ krążenia Dział XI - Układ trawienny Dział XII - Narząd moczowo-płciowy Dział XIII - Narząd rodny Dział XIV - Układ wydzielania wewnętrznego Dział XV - Choroby układu krwiotwórczego i immunologicznego Dział XVI - Choroby zakaźne Dział XVII - Układ nerwowy Dział XVIII - Stan psychiczny Dział XIX - Narząd ruchu Dział XX - Nowotwory Treść rozporządzenia Na podstawie art. 207 ust. 8 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.2)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2016 r. poz. 2255 oraz z 2017 r. poz. 88, 244, 379, 708 i 768.) zarządza się, co następuje: § 1. Określa się wykaz chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do pełnienia służby przez kandydata do służby w Służbie Celno-Skarbowej oraz funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej oraz szczegółowe objaśnienia odnoszące się do tych chorób i ułomności, jak również zalecane czynności wskazane przy ich ustaleniu w przypadkach, w których wymaga tego wiedza medyczna, stanowiące załącznik do rozporządzenia. § 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.3)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do pracy w wyodrębnionych komórkach organizacyjnych kontroli skarbowej oraz w wywiadzie skarbowym (Dz. U. poz. 1983) oraz rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. w sprawie określenia wykazu chorób i ułomności oraz kategorii zdolności do pełnienia służby przez funkcjonariuszy celnych na niektórych stanowiskach służbowych (Dz. U. poz. 1491), które utraciły moc z dniem 1 marca 2017 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948 i 2255 oraz z 2017 r. poz. 379). 1) Minister Rozwoju i Finansów kieruje działem administracji rządowej - finanse publiczne, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 września 2016 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rozwoju i Finansów (Dz. U. poz. 1595). 2) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2016 r. poz. 2255 oraz z 2017 r. poz. 88, 244, 379, 708 i 768. 3) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do pracy w wyodrębnionych komórkach organizacyjnych kontroli skarbowej oraz w wywiadzie skarbowym (Dz. U. poz. 1983) oraz rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. w sprawie określenia wykazu chorób i ułomności oraz kategorii zdolności do pełnienia służby przez funkcjonariuszy celnych na niektórych stanowiskach służbowych (Dz. U. poz. 1491), które utraciły moc z dniem 1 marca 2017 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948 i 2255 oraz z 2017 r. poz. 379). Załącznik - Wykaz chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do pełnienia służby przez kandydata do służby w Służbie Celno-Skarbowej oraz funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej Paragraf Punkt Choroby i ułomności Kategoria zdolności kandydatów do pełnienia służby w Służbie Celno- - Skarbowej Kategoria zdolności funkcjonariuszy Służby Celno- - Skarbowej do pełnienia służby 1 2 3 4 5 Dział I Budowa ciała 1 2 3 4 5 1 1 Nadwaga nieupośledzająca sprawności ustroju Z A 2 Otyłość upośledzająca nieznacznie sprawność ustroju Z A 3 Otyłość znacznie upośledzająca sprawność ustroju Z N B Objaśnienia szczegółowe: Do § 1 Nadwaga i otyłość kwalifikuje się na podstawie wskaźnika masy ciała (BMI) pkt 1 - BMI w przedziale: powyżej 25 do 30 (mężczyźni); powyżej 24 do 30 (kobiety); pkt 2 - BMI w przedziale: powyżej 30 do 40 (mężczyźni i kobiety); pkt 3 - BMI w przedziale: powyżej 40 (mężczyźni i kobiety). Dział II Skóra, tkanka podskórna i węzły chłonne 1 2 3 4 5 1 Przewlekłe choroby skóry nieznacznie szpecące i nieupośledzające sprawności ustroju Z A 2 2 Przewlekłe choroby skóry miernie szpecące lub nieznacznie upośledzające sprawność ustroju Z A 3 Przewlekłe choroby skóry wybitnie szpecące lub upośledzające sprawność ustroju Z N B 3 1 Blizny nieznacznie szpecące lub miernie upośledzające sprawność ustroju Z A 2 Blizny znacznie szpecące lub upośledzające sprawność ustroju Z N B 3 Blizny po samouszkodzeniach Z N B C 4 1 Obrzęk limfatyczny nieznacznie upośledzający sprawność ustroju Z A 2 Obrzęk limfatyczny znacznie upośledzający sprawność ustroju Z N B C Objaśnienia szczegółowe: Do § 2 Nowotwory skóry kwalifikuje się wg działu XX - Nowotwory pkt 1-3 - według tych punktów kwalifikuje się różnorodne przewlekłe uogólnione choroby skóry, jak: świerzbiączka uogólniona (wyprysk endogenny), wrodzone zaburzenia rogowacenia skóry znacznego stopnia (rogowiec dziedziczny, rybia łuska), wrodzone dziedziczne oddzielanie się naskórka, pęcherzyca, skóra pergaminowata barwikowa, uogólnione i nawracające lub oporne na leczenie postacie łuszczycy, gruźlica skóry oporna na leczenie. Do § 3 pkt 1 i 2 - według tych punktów kwalifikuje się między innymi wyleczoną gruźlicę skóry; pkt 2 - przez „blizny upośledzające sprawność ustroju” rozumie się blizny utrudniające ruchomość stawów lub noszenie odzieży i oporządzenia, blizny połączone z ubytkami tkanek miękkich (po zranieniach, oparzeniach itp.) oraz blizny w miejscach narażonych na tarcie w czasie ruchów i chodzenia; pkt 3 - N kwalifikowane w oparciu o opinię psychiatryczną. Dział III Czaszka 1 2 3 4 5 5 1 Zniekształcenia czaszki nieupośledzające czynności układu nerwowego Z A 2 Zniekształcenia czaszki oraz choroby i ubytki kości nieznacznie upośledzające czynności układu nerwowego Z A B 3 Zniekształcenia czaszki oraz choroby i ubytki kości znacznie upośledzające czynności układu nerwowego N C 4 Ciało obce w mózgu N C Objaśnienia szczegółowe: O kwalifikacji decyduje wynik badania lekarskiego przeprowadzanego przez komisję lekarską. Dział IV Narząd wzroku 1 2 3 4 5 6 1 Zniekształcenia powiek nieupośledzające ich sprawności Z A 2 Zniekształcenia powiek upośledzające ich sprawność Z N B C 3 Przewlekłe choroby brzegów powiek lub spojówek nieupośledzające lub nieznacznie upośledzające sprawność oka Z A B 4 Przewlekłe choroby brzegów powiek lub spojówek trudno poddające się leczeniu i upośledzające sprawność oka N B C 5 Obwodowe zrosty spojówki gałkowej i powiekowej nieupośledzające ruchów gałki ocznej lub powiek Z A B 6 Zrosty spojówki gałkowej i powiekowej nieznacznie upośledzające ruchomość gałki ocznej Z A B 7 Zrosty spojówki gałkowej upośledzające ruchomość gałki ocznej N B C 7 1 Nieznaczne upośledzenie wydzielania lub odpływu łez Z A 2 Znaczne upośledzenie wydzielania lub odpływu łez Z N B C 8 1 Ślepota jednego oka lub brak jednej gałki ocznej przy ostrości wzroku oka drugiego 0,8 lub większej po zastosowaniu szkieł sferycznych do 3,0 D lub cylindrycznych do 2,0 D Z B 2 Ślepota jednego oka lub brak jednej gałki ocznej przy ostrości wzroku oka drugiego poniżej 0,8 po zastosowaniu szkieł sferycznych do 3,0 D lub cylindrycznych do 2,0 D N C 3 Całkowita ślepota lub brak obu gałek ocznych N C 9 1 Nieznaczny oczopląs przy skierowaniu gałek ocznych w bok Z N B 2 Nieznaczny oczopląs przy patrzeniu wprost, wzmagający się przy patrzeniu w bok Z N B 3 Wyraźny oczopląs przy patrzeniu wprost N C 10 1 Brak jednoczesnego widzenia obuocznego z ostrością wzroku każdego oka 0,5 lub większą bez lub z korekcją szkłami sferycznymi wklęsłymi do 1,0 D lub wypukłymi do 3,0 D lub cylindrycznymi wklęsłymi lub wypukłymi do 1,0 D Z A 2 Brak jednoczesnego widzenia obuocznego z ostrością wzroku każdego oka nie mniejszą niż 0,5 z korekcją szkłami sferycznymi wklęsłymi do 3,0 D lub wypukłymi do 6,0 D lub cylindrycznymi wklęsłymi lub wypukłymi do 2,0 D Z A B 3 Brak jednoczesnego widzenia obuocznego z ostrością wzroku jednego oka co najmniej 0,5, a drugiego oka od 0,1 do 0,4 mimo korekcji szkłami sferycznymi wklęsłymi do 3,0 D lub wypukłymi do 2,0 D N B C 11 1 Ostrość wzroku jednego oka lub obojga oczu poniżej 0,8 bez korekcji szkłami Z A 2 Ostrość wzroku każdego oka co najmniej 0,5 z korekcją szkłami sferycznymi wklęsłymi do 1,0 D lub wypukłymi do 3,0 D lub cylindrycznymi wklęsłymi lub wypukłymi do 1,0 D Z A 3 Ostrość wzroku każdego oka co najmniej 0,5 z korekcją szkłami sferycznymi wklęsłymi powyżej 1,0 D do 4,5 D lub wypukłymi powyżej 3,0 D do 6,0 D lub cylindrycznymi wklęsłymi lub wypukłymi powyżej 1,0 D do 3,0 D Z A B 4 Ostrość wzroku każdego oka co najmniej 0,5 z korekcją szkłami sferycznymi wklęsłymi powyżej 4,5 D lub wypukłymi powyżej 6,0 D lub cylindrycznymi wklęsłymi lub wypukłymi powyżej 3,0 D Z N B 5 Ostrość wzroku jednego oka co najmniej 0,5, drugiego w granicach od 0,1 do 0,4 z korekcją szkłami sferycznymi do 6,0 D lub cylindrycznymi do 3,0 D Z N B 12 1 Przebyte choroby rogówki, twardówki, tęczówki, ciałka rzęskowatego i ciała szklistego z ich utrwalonymi zmianami nieznacznie upośledzające czynność oka Z A B 2 Przebyte choroby rogówki, twardówki, tęczówki, ciałka rzęskowatego i ciała szklistego z ich utrwalonymi zmianami upośledzające czynność oka N B 3 Przebyte choroby siatkówki, naczyniówki i nerwu wzrokowego nieznacznie upośledzające czynność oka Z A B 4 Przebyte choroby siatkówki, naczyniówki i nerwu wzrokowego upośledzające czynność oka N B 5 Nieznaczne upośledzenie rozróżniania barw Z A 6 Znaczne upośledzenie rozróżniania barw Z N B 7 Jaskra Z N B Objaśnienia szczegółowe: Do § 6 pkt 3 i 4 - w razie stwierdzenia przewlekłego zapalenia brzegów powiek i spojówek bierze się pod uwagę wady wzroku przy nieużywaniu szkieł korekcyjnych oraz czynniki szkodliwe, działające z zewnątrz, jak pył, gazy itp. Podstawą do uznania badanego za trwale niezdolnego do służby jest opinia lekarza okulisty, po ewentualnym leczeniu szpitalnym; pkt 5-7 - przy kwalifikowaniu zrostów spojówki gałkowej i powiekowej bierze się pod uwagę ograniczenie ruchomości oka i upośledzenie widzenia obuocznego. Do § 8 Przez ślepotę oka rozumie się także ostrość wzroku poniżej 0,1 niedającą się poprawić szkłami (bez względu na ich siłę korygującą) albo przypadki, w których pole widzenia nie przekracza 10%. Do § 9 Każdy przypadek oczopląsu podlega konsultacji neurologicznej i laryngologicznej. Do § 11 Jeżeli ostrość wzroku któregokolwiek oka wynosi poniżej 0,5, badanego kieruje się na badanie okulistyczne w celu stwierdzenia ostrości wzroku i określenia wady refrakcji. Przy znacznej różnowzroczności uwzględnia się szkła, jakie badany nosi przy patrzeniu obuocznym. Przy ocenie ostrości wzroku nie uwzględnia się szkieł złożonych. W przypadku zmętnienia lub zniekształcenia środowisk załamujących za podstawę kwalifikacji przyjmuje się ostrość wzroku. Do§ 12 pkt 1-4 - przy kwalifikacji według tych punktów uwzględnia się równocześnie ostrość wzroku i pole widzenia; pkt 3 i 4 - w przypadkach zapalenia nerwu wzrokowego konieczna jest konsultacja neurologiczna; według tych punktów kwalifikuje się również ograniczenia pola widzenia; pkt 5 i 6 - przez prawidłowe rozróżnianie barw rozumie się umiejętność rozróżniania czterech barw podstawowych, tj. czerwonej, żółtej, zielonej i niebieskiej. Przez nieznaczne upośledzenie barw rozumie się utrudnienie rozróżniania czterech barw podstawowych, tj. pomyłki przy odczytywaniu pojedynczych tablic z zestawu Ishihary lub Stillinga bądź przedłużony czas odczytu (ponad 3 sek). Nieumiejętność rozróżniania czterech barw podstawowych traktuje się jako znaczne upośledzenie rozróżniania barw kwalifikujące badanych do kategorii B/C. Ocena należy do okulisty na podstawie poszerzonego badania okulistycznego. Dział V Narząd słuchu 1 2 3 4 5 13 1 Zniekształcenie małżowiny usznej Z A 2 Brak, znaczny niedorozwój lub znaczne zniekształcenie jednej lub obu małżowin usznych bez równoczesnego upośledzenia słuchu Z A B 14 1 Jednostronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich pochodzenia odbiorczego lub przewodzeniowego ze słyszeniem mowy potocznej Z A 2 Obustronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich pochodzenia odbiorczego lub przewodzeniowego ze słyszeniem mowy potocznej Z A B 3 Jednostronne osłabienie słuchu w zakresie tonów wysokich pochodzenia odbiorczego lub przewodzeniowego Z A 4 Obustronne osłabienie słuchu w zakresie tonów wysokich pochodzenia odbiorczego lub przewodzeniowego Z N B C 5 Jednostronne przytępienie słuchu w zakresie tonów wysokich pochodzenia odbiorczego lub przewodzeniowego Z N B 6 Obustronne przytępienie słuchu w zakresie tonów wysokich pochodzenia odbiorczego lub przewodzeniowego Z N B 15 1 Zaburzenia równowagi ciała pochodzenia obwodowego lub centralnego jednostronne lub obustronne niezależne od ostrości słuchu Z N B C Objaśnienia szczegółowe: Do § 14 We wszystkich przypadkach, stwierdzonego podczas badania fizykalnego, obniżenia ostrości słuchu konieczne jest badanie specjalistyczne (audiometria) w celu określenia rodzaju i stopnia upośledzenia słuchu. Przez osłabienie słuchu rozumie się upośledzenie zdolności słyszenia lżejszego stopnia (słyszenie szeptu z odległości 3 m do 1 m), przez przytępienie słuchu - upośledzenie znaczniejszego stopnia (słyszenie szeptu z odległości mniejszej niż 1 metr), przez przytępienie słuchu graniczące z głuchotą - upośledzenie dużego stopnia (szept „ad concham”). Do § 15 Zaburzenia w zakresie narządu równowagi wymagają zawsze badania laryngologicznego i neurologicznego, w tym ewentualnie wykonania nystagmografii. Dział VI Jama ustna 1 2 3 4 5 16 1 Zniekształcenie narządów jamy ustnej wrodzone lub nabyte nieznacznie upośledzające mowę lub przyjmowanie pokarmów Z A B 2 Zniekształcenie narządów jamy ustnej wrodzone lub nabyte upośledzające mowę lub przyjmowanie pokarmów Z N B C 17 1 Przewlekłe schorzenia narządów jamy ustnej nieznacznie upośledzające mowę, przyjmowanie pokarmów lub nieznacznie szpecące Z A B 2 Przewlekłe schorzenia narządów jamy ustnej upośledzające mowę, przyjmowanie pokarmów lub szpecące N B C 18 1 Zniekształcenie szczęki lub żuchwy, schorzenia stawu żuchwowo-jarzmowego wrodzone lub nabyte nieznacznie upośledzające żucie Z A B 2 Zniekształcenie szczęki lub żuchwy, schorzenia stawu żuchwowo-jarzmowego wrodzone lub nabyte upośledzające żucie N B Objaśnienia szczegółowe: O kwalifikacji decyduje wynik badania lekarskiego przeprowadzanego przez komisję lekarską. Dział VII Nos, gardło i krtań 1 2 3 4 5 19 1 Przewlekłe choroby, wady rozwojowe lub pourazowe nosa i zatok przynosowych nieupośledzające lub nieznacznie upośledzające drożność nosa Z A B 2 Przewlekłe choroby, wady rozwojowe lub pourazowe nosa i zatok przynosowych upośledzające drożność nosa Z N B 20 1 Przewlekłe choroby gardła, krtani i tchawicy nieupośledzające lub nieznacznie upośledzające wentylację lub fonację Z A B 2 Przewlekłe choroby gardła, krtani i tchawicy upośledzające wentylację i fonację Z N B 3 Następstwa przebytych chorób gardła, krtani i tchawicy upośledzające wentylację lub fonację Z N B C 21 1 Wady wymowy nieznacznie upośledzające zdolność porozumiewania się Z A 2 Wady wymowy upośledzające zdolność porozumiewania się Z N B Objaśnienia szczegółowe: Podstawą rozpoznania są konsultacje specjalistów: otolaryngologa, foniatry - udokumentowane wynikami badań dodatkowych. Dział VIII Szyja, klatka piersiowa i kręgosłup 1 2 3 4 5 22 1 Zmiany anatomiczne w obrębie szyi i obręczy barkowej nieupośledzające sprawności ustroju Z A 2 Zmiany anatomiczne w obrębie szyi i obręczy barkowej nieznacznie upośledzające sprawność ustroju Z A 3 Zmiany anatomiczne w obrębie szyi i obręczy barkowej upośledzające sprawność ustroju Z N B 23 1 Zniekształcenia klatki piersiowej nieupośledzające sprawności ustroju Z A 2 Zniekształcenia klatki piersiowej upośledzające sprawność ustroju Z B 24 1 Nieznaczne skrzywienia i wady kręgosłupa wrodzone lub nabyte nieupośledzające sprawności ustroju Z A 2 Umiarkowane skrzywienia i wady kręgosłupa wrodzone lub nabyte nieznacznie upośledzające sprawność ustroju Z A B 3 Znaczne skrzywienia i wady kręgosłupa upośledzające sprawność ustroju Z N B 25 1 Choroby kręgosłupa nieznacznie upośledzające sprawność ustroju Z A B 2 Choroby kręgosłupa upośledzające sprawność ustroju Z N B Objaśnienia szczegółowe: Do § 22 i 25 Przez upośledzenie sprawności ustroju rozumie się również przewlekłe lub nawracające zespoły bólowe z lub bez neurologicznych objawów ubytkowych. Do § 23 pkt 1 i 2 - zniekształcenia (ubytki kostne) klatki piersiowej mogą być wrodzone lub nabyte. Podstawą kwalifikowania jest ustalenie stopnia upośledzenia czynności narządów klatki piersiowej, tj. zaburzenia krążenia, zmniejszenie pojemności życiowej płuc. Żebra nadliczbowe dające zaburzenia czynności kończyny górnej o charakterze krążeniowym lub neurologicznym kwalifikuje się dodatkowo według odpowiednich paragrafów. Do § 24 pkt 1-3 - za skrzywienie kręgosłupa uważa się wszelkie odchylenia od linii pionowej, która prawidłowo powinna przebiegać od guzowatości potylicznej zewnętrznej przez wszystkie wyrostki kolczyste kręgów i szczelinę międzypośladkową: - nieznaczne - gdy linia wyrostków kolczystych w swobodnej postawie wyprostowanej tworzy niewielki, mało widoczny łuk na jednym z odcinków kręgosłupa lub dwa łuki przebiegające przeciwstawnie w sąsiadujących odcinkach kręgosłupa; skrzywienie takie wyrównuje się czynnie; - umiarkowane - gdy linia wyrostków tworzy wyraźnie widoczny łuk, garb żebrowy jest mało widoczny, jest zauważalne małe zniekształcenie klatki piersiowej i występuje nieznaczne ograniczenie ruchów kręgosłupa; skrzywienie takie daje się wyrównać biernie; - znaczne (z garbem żebrowym) - ze zniekształceniem klatki piersiowej, z upośledzeniem sprawności oddechowej; skrzywienie nie daje się ani czynnie, ani biernie skorygować. W przypadku niemożności wykluczenia ewentualnego skrzywienia bądź wady kręgosłupa, należy kandydatów poddać badaniom rentgenologicznym (zdjęcia w dwóch płaszczyznach) i konsultacji ortopedy. Do § 25 pkt 1 i 2 - ocenę zdolności uzależnia się od rozległości i nasilenia wady lub procesu chorobowego i zaburzeń czynnościowych kręgosłupa (podstawą orzeczenia jest diagnostyka obrazowa i konsultacja ortopedy lub reumatologa). Dział IX Narząd oddechowy 1 2 3 4 5 26 1 Choroby płuc obturacyjne, restrykcyjne i złożone oraz ich następstwa przebiegające z nieznacznym upośledzeniem funkcji ustroju, ze zmianami w badaniu spirometrycznym, którego wyniki nie są niższe niż 80% wartości należnej Z A B 2 Choroby płuc obturacyjne, restrykcyjne i złożone oraz ich następstwa przebiegające z upośledzeniem funkcji ustroju, napadami duszności ze zmianami w badaniu spirometrycznym, którego wyniki są niższe niż 80% wartości należnej, ale są wyższe niż 60% tej wartości Z N B C 3 Choroby płuc obturacyjne, restrykcyjne i złożone oraz ich następstwa przebiegające ze znacznym upośledzeniem funkcji ustroju, dusznością spoczynkową, ze zmianami w badaniu spirometrycznym mniejszym niż 60% wartości należnej oraz zmianami w gazometrii krwi N B C Objaśnienia