Rozporządzenie Ministra Zdrowiaz dnia 13 listopada 2015 r.w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi 2)Przepisy rozporządzenia dokonują wdrożenia przepisów: 1) dyrektywy Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. Urz. WE L 330 z 05.12.1998, str. 32, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 4, str. 90, z późn. zm.); 2) dyrektywy Rady 2013/51/EURATOM z dnia 22 października 2013 r. określającej wymogi dotyczące ochrony zdrowia ludności w odniesieniu do substancji promieniotwórczych w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. Urz. UE L 296 z 07.11.2013, str. 12). Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Podstawowe wymagania mikrobiologiczne Załącznik nr 2 - Podstawowe wymagania chemiczne, jakim powinna odpowiadać woda Załącznik nr 3 - Dodatkowe wymagania mikrobiologiczne, organoleptyczne, fizykochemiczne oraz dotyczące substancji promieniotwórczych, jakim powinna odpowiadać woda Załącznik nr 4 - Dodatkowe wymagania chemiczne, jakim powinna odpowiadać woda Załącznik nr 5 - Parametry objęte monitoringiem kontrolnym Załącznik nr 6 - Minimalna częstotliwość pobierania próbek wody do badań Załącznik nr 7 - Minimalna częstotliwość pobierania próbek wody w zależności od stężenia aktywności radonu w wodzie oraz działania naprawcze Załącznik nr 8 - Minimalna częstotliwość pobierania próbek ciepłe- wody oraz procedury postępowania w zależności od wyników badania bakteriologiczne Załącznik nr 9 - Minimalna częstotliwość pobierania próbek wody wprowadzanej do jednostkowych opakowań Załącznik nr 10 - Charakterystyki metod badań Treść rozporządzenia Na podstawie art. 13 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2015 r. poz. 139 i 1893) zarządza się, co następuje: § 1. 1. Rozporządzenie określa: 1) wymagania dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, zwanej dalej „wodą”, w tym wymagania bakteriologiczne, fizykochemiczne oraz organoleptyczne; 2) sposób oceny przydatności wody; 3) minimalną częstotliwość badań wody i miejsca pobierania próbek wody do badań; 4) zakres badania wody; 5) program monitoringu jakości wody; 6) sposób nadzoru nad materiałami i wyrobami stosowanymi w procesach uzdatniania i dystrybucji wody; 7) sposób nadzoru nad laboratoriami wykonującymi badania jakości wody; 8) sposób informowania konsumentów o jakości wody; 9) sposób postępowania przed organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej w przypadku, gdy woda nie spełnia wymagań jakościowych. 2. Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do: 1) naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych spełniających wymagania określone w przepisach o bezpieczeństwie żywności i żywienia; 2) wód leczniczych: a) wskazanych w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2015 r. poz. 196, 1272 i 1505), b) dla których warunki i wymagania sanitarne określają przepisy wydane na podstawie art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. z 2012 r. poz. 651 i 742 oraz z 2015 r. poz. 1844); 3) wody przeznaczonej do takich celów, w stosunku do których właściwy państwowy inspektor sanitarny stwierdzi, że jej jakość nie ma wpływu na zdrowie konsumentów; 4) wody pochodzącej z indywidualnych ujęć wody zaopatrujących mniej niż 50 osób lub dostarczających mniej niż średnio 10 m3 wody na dobę, z zastrzeżeniem ust. 3 i § 23 ust. 4-7. 3. Przepisy rozporządzenia stosuje się do wody pochodzącej z indywidualnych ujęć wody zaopatrujących mniej niż 50 osób lub dostarczających mniej niż średnio 10 m3 wody na dobę, jeżeli woda jest dostarczana jako część działalności handlowej lub do budynków użyteczności publicznej. § 2. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają: 1) substancja promieniotwórcza - substancję zawierającą jeden lub więcej izotopów promieniotwórczych o takiej aktywności lub stężeniu promieniotwórczym, które nie mogą być pominięte z punktu widzenia ochrony przed promieniowaniem; 2) dawka orientacyjna - skuteczną dawkę obciążającą dla jednego roku przyjęcia wynikającą ze wszystkich radionuklidów pochodzenia naturalnego i sztucznego, których obecność w wodzie została wykryta, z wyjątkiem trytu, potasu-40, radonu i krótkożyciowych produktów rozpadu radonu; 3) wartość parametryczna - zawartość substancji promieniotwórczych w wodzie, powyżej której obecność ta może stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi wymagające działań prewencyjnych lub podjęcia działań naprawczych służących poprawie jakości wody do poziomu zgodnego z wymogami dotyczącymi ochrony zdrowia ludzi przed promieniowaniem; 4) wstępny monitoring substancji promieniotwórczych - pierwsze badanie poziomu stężenia substancji promieniotwórczych pod kątem występowania substancji promieniotwórczych i ich przekroczeń przeprowadzony we wszystkich istniejących ujęciach wody oraz w nowo tworzonych ujęciach wody w zakresie radonu, izotopów radu: Ra-226 i Ra-228 oraz trytu; 5) kontrolny monitoring substancji promieniotwórczych - kolejny pomiar stężenia substancji promieniotwórczych w wodzie poddanej uzdatnianiu mającemu na celu obniżenie wartości parametrycznych substancji promieniotwórczych, wykonywany zgodnie z częstotliwością określoną w załączniku nr 6 do rozporządzenia; 6) monitoring kontrolny - monitoring jakości wody realizowany w miejscach, o których mowa w § 9 ust. 1, służący dostarczeniu informacji o jakości wody oraz skuteczności jej uzdatniania, jeżeli jest prowadzone, niezbędnych do oceny, czy dla parametrów wyszczególnionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia są przestrzegane wymagania określone w załącznikach nr 1-3 do rozporządzenia, poprzez badanie wody z częstotliwością określoną w załączniku nr 6 do rozporządzenia; 7) monitoring przeglądowy - monitoring jakości wody realizowany w miejscach, o których mowa w § 9 ust. 1, stanowiący rozszerzenie (uzupełnienie) monitoringu kontrolnego i służący dostarczeniu informacji niezbędnych do oceny, czy są przestrzegane wymagania określone w załącznikach nr 1-3 do rozporządzenia oraz spełnione parametry określone w lp. 2, 4 i 5 załącznika nr 4 do rozporządzenia poprzez badanie wody z częstotliwością określoną w załączniku nr 6 do rozporządzenia. § 3. 1. Woda jest bezpieczna dla zdrowia ludzkiego, jeżeli jest wolna od mikroorganizmów chorobotwórczych i pasożytów w liczbie stanowiącej potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego, wszelkich substancji w stężeniach stanowiących potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego oraz nie wskazuje agresywnych właściwości korozyjnych i spełnia: 1) podstawowe wymagania mikrobiologiczne określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia; 2) podstawowe wymagania chemiczne określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. 2. Dodatkowe wymagania mikrobiologiczne, organoleptyczne, fizykochemiczne oraz dotyczące substancji promieniotwórczych, jakim powinna odpowiadać woda, określa załącznik nr 3 do rozporządzenia. 3. Dodatkowe wymagania chemiczne, jakim powinna odpowiadać woda, określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. § 4. 1. Wymagania, o których mowa w § 3, dotyczą wody: 1) pobieranej z urządzeń wodociągowych; 2) pobieranej z indywidualnych ujęć wody zaopatrujących co najmniej 50 osób lub dostarczających co najmniej średnio 10 m3 wody na dobę; 3) pobieranej z indywidualnych ujęć wody, bez względu na ilość dostarczanej wody, jeżeli woda ta służy do działalności handlowej lub w budynkach użyteczności publicznej; 4) pobieranej z punktów czerpalnych wody wykorzystywanej do działalności handlowej lub w budynkach użyteczności publicznej; 5) pobieranej z punktów czerpalnych wody wykorzystywanej w produkcji lub obrocie żywnością; 6) pobieranej z cystern lub zbiorników; 7) pobieranej ze zbiorników magazynujących wodę w środkach transportu lądowego, powietrznego lub wodnego; 8) wprowadzanej do jednostkowych opakowań. 2. Woda, o której mowa w ust. 1, poddawana procesom uzdatniania powinna odpowiadać wymaganiom określonym w załącznikach nr 1-3 do rozporządzenia oraz spełniać parametry określone w lp. 2, 4 i 5 załącznika nr 4 do rozporządzenia. 3. Punktem, w którym woda musi spełniać wymagania, o których mowa w § 3, są w przypadku wody: 1) dostarczanej z urządzeń wodociągowych - punkt czerpalny w terenie lub w zabudowaniach i obiektach z zaworów używanych zwykle do pobierania wody; 2) dostarczanej z cysterny - punkt czerpalny, w którym woda wypływa z cysterny; 3) wprowadzanej do jednostkowych opakowań - punkt czerpalny wody, w którym woda jest pobierana do napełnienia butelek lub pojemników; 4) wykorzystywanej w zakładzie produkcji lub obrotu żywnością - punkt czerpalny wody wykorzystywanej w produkcji lub obrocie żywnością; 5) wykorzystywanej jako część działalności handlowej lub w budynkach użyteczności publicznej - punkt czerpalny wody używany zwykle do pobierania wody; 6) wykorzystywanej w budynkach mieszkalnych - punkt czerpalny wody używany zwykle do pobierania wody; 7) dostarczanej z indywidualnych ujęć wody - pompa lub inny punkt czerpalny używany zwykle do pobierania wody; 8) udostępnianej w środkach transportu lądowego, powietrznego lub wodnego - punkt czerpalny wody używany zwykle do pobierania wody. § 5. Ocena przydatności wody przeprowadzana przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne w ramach wewnętrznej kontroli jakości wody, o której mowa w art. 5 ust. 1a ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, obejmuje: 1) prowadzenie badań jakości wody w urządzeniach wodociągowych: a) w zakresie dotyczącym co najmniej: - wymagań i parametrów objętych monitoringiem przeglądowym, - parametrów objętych monitoringiem kontrolnym, b) z częstotliwością nie mniejszą niż określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia, gdy nie wystąpią okoliczności mogące spowodować zmianę jakości wody, oraz c) każdorazowo po wystąpieniu okoliczności mogących spowodować zmianę jakości wody, szczególnie jej pogorszenie, w szczególności awarii instalacji wodociągowej, awarii systemu uzdatniania wody, wymiany instalacji wodociągowej i powodzi; 2) informowanie właściwego państwowego powiatowego lub państwowego granicznego inspektora sanitarnego oraz wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o przekroczeniach parametrów jakości wody określonych w: a) załączniku nr 1 do rozporządzenia oraz w części A załącznika nr 3 do rozporządzenia, w dniu sporządzenia sprawozdania z badań, b) załącznikach nr 2 i 3 do rozporządzenia oraz parametrów określonych w lp. 2, 4 i 5 załącznika nr 4 do rozporządzenia, w terminie nie dłuższym niż 7 dni roboczych od dnia sporządzenia sprawozdania z badań; 3) przedstawienie, wraz z informacją, o której mowa w pkt 2, planowanych przedsięwzięć naprawczych wraz z harmonogramem ich realizacji; 4) ustalanie harmonogramu pobierania próbek wody do badań, zgodnie z częstotliwością nie mniejszą niż określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia, w uzgodnieniu z właściwym państwowym powiatowym lub państwowym granicznym inspektorem sanitarnym, tak aby terminy badania były równomiernie rozłożone w czasie; 5) wyznaczenie w uzgodnieniu z właściwym państwowym powiatowym lub państwowym granicznym inspektorem sanitarnym i wykonanie przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne stałych punktów czerpalnych służących do pobierania próbek wody; 6) pobieranie próbek wody w ujęciu wody, w miejscach pozwalających na ocenę skuteczności procesu uzdatniania oraz w miejscu wprowadzania wody do sieci wodociągowej; 7) w przypadku wystąpienia okoliczności wymienionych w pkt 1 lit. c: a) wyznaczanie miejsca, częstotliwości i zakresu badania wody w celu określenia spełnienia wymagań określonych w rozporządzeniu, w uzgodnieniu z właściwym państwowym powiatowym lub państwowym granicznym inspektorem sanitarnym, b) zaplanowanie przedsięwzięć naprawczych i ustalenie harmonogramu ich realizacji oraz niezwłoczne poinformowanie właściwego państwowego powiatowego lub państwowego granicznego inspektora sanitarnego oraz wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o podjętych i zaplanowanych działaniach; 8) przechowywanie wyników badań przez okres co najmniej 5 lat od dnia ich wykonania; 9) przekazywanie, w przypadku braku przekroczeń wartości parametrycznych, właściwemu państwowemu powiatowemu lub państwowemu granicznemu inspektorowi sanitarnemu, w terminie 7 dni roboczych od dnia sporządzenia sprawozdania z badań, wyników badań wody, o których mowa w pkt 1. § 6. Ocena przydatności wody przeprowadzana przez podmiot wykorzystujący wodę, pochodzącą z indywidualnego ujęcia, jako część działalności handlowej lub w budynkach użyteczności publicznej obejmuje: 1) prowadzenie badania jakości tej wody: a) w zakresie dotyczącym co najmniej: - wymagań i parametrów objętych monitoringiem przeglądowym, - parametrów objętych monitoringiem kontrolnym, b) z częstotliwością nie mniejszą niż określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia, gdy nie wystąpią okoliczności mogące spowodować zmianę jakości wody, oraz c) każdorazowo po wystąpieniu okoliczności mogących spowodować zmianę jakości wody, szczególnie jej pogorszenie, w szczególności awaria instalacji wewnętrznej budynku, awaria instalacji dostarczającej wodę z indywidualnego ujęcia, powódź; 2) ustalanie harmonogramu pobierania próbek wody do badań, zgodnie z częstotliwością nie mniejszą niż określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia, w uzgodnieniu z właściwym państwowym powiatowym lub państwowym granicznym inspektorem sanitarnym, tak aby terminy badania były równomiernie rozłożone w czasie; 3) przechowywanie wyników badań przez okres co najmniej 5 lat od dnia ich wykonania; 4) informowanie właściwego państwowego powiatowego lub państwowego granicznego inspektora sanitarnego o przekroczeniach parametrów jakości wody określonych w: a) załączniku nr 1 do rozporządzenia oraz w części A załącznika nr 3 do rozporządzenia, w dniu sporządzenia sprawozdania z badań wraz ze wskazaniem planowanych przedsięwzięć naprawczych oraz harmonogramu ich realizacji, b) załącznikach nr 2 i 3 do rozporządzenia oraz określonych w lp. 2, 4 i 5 załącznika nr 4 do rozporządzenia, w terminie nie dłuższym niż 7 dni roboczych od dnia sporządzenia sprawozdania z badań; 5) przekazywanie, w przypadku braku przekroczeń wartości parametrycznych, właściwemu państwowemu powiatowemu lub państwowemu granicznemu inspektorowi sanitarnemu, w terminie 7 dni roboczych od dnia sporządzenia sprawozdania z badań: a) wyników badań, o których mowa w pkt 1, oraz b) informacji o planowanych i podejmowanych działaniach naprawczych, w przypadku gdy woda nie spełnia wymagań określonych w załącznikach nr 2 i 3 do rozporządzenia oraz parametrów określonych w lp. 2, 4 i 5 załącznika nr 4 do rozporządzenia. § 7. 1. W ramach nadzoru nad laboratoriami wykonującymi badania jakości wody właściwy państwowy powiatowy lub państwowy graniczny inspektor sanitarny każdego roku dokonuje zatwierdzenia systemu jakości prowadzonych badań wody na podstawie złożonego wniosku, do którego należy załączyć: 1) zaświadczenia potwierdzające przeszkolenie przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej osób pobierających próbki wody do badań albo certyfikat laboratorium w zakresie pobierania próbek wody; 2) wykaz badań prowadzonych przez laboratorium oraz charakterystyki metod badawczych; 3) dokumenty potwierdzające udział laboratorium w badaniach biegłości; 4) zestawienia wyników i oceny badań biegłości, wykonanych nie wcześniej niż 4 lata przed dniem złożenia wniosku o zatwierdzenie systemu jakości prowadzonych badań wody. 2. Właściwy państwowy powiatowy lub państwowy graniczny inspektor sanitarny może dokonać kontroli laboratorium przed zatwierdzeniem systemu jakości prowadzonych badań wody. 3. W przypadku braku w strukturze organizacyjnej powiatowej lub granicznej stacji sanitarno-epidemiologicznej laboratorium, właściwy państwowy powiatowy lub państwowy graniczny inspektor sanitarny wnioskuje do właściwego wojewódzkiego inspektora sanitarnego o wskazanie laboratorium znajdującego się w strukturze organizacyjnej innej powiatowej lub granicznej stacji sanitarno-epidemiologicznej, z terenu danego województwa, a w przypadku braku takiego laboratorium, z terenu innego województwa, mogącego przeprowadzić kontrole laboratorium przed zatwierdzeniem systemu jakości prowadzonych badań wody. Laboratorium dokonuje kontroli na podstawie upoważnienia wydanego przez właściwego państwowego powiatowego lub państwowego granicznego inspektora sanitarnego dokonującego zatwierdzenia systemu jakości prowadzonych badań. 4. Właściwy państwowy powiatowy lub państwowy graniczny inspektor sanitarny przed wydaniem upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, o którym mowa w ust. 3, sprawdza, czy nie zachodzą przesłanki wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu, o których mowa w art. 24 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.3)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r. poz. 183 i 1195 oraz z 2015 r. poz. 211, 702 i 1274.). 5. W ramach nadzoru nad laboratoriami wykonującymi badania jakości wody właściwy państwowy wojewódzki, państwowy powiatowy lub państwowy graniczny inspektor sanitarny dokonuje sprawdzenia, czy laboratorium: 1) prowadzi udokumentowany system jakości badań wody, a dla laboratoriów nieposiadających akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji, czy jest on zgodny z wymaganiami zawartymi w aktualnym wydaniu normy PN-EN ISO/IEC-17025 „Ogólne wymagania dotyczące laboratoriów badawczych i wzorcujących”; 2) prowadzi wewnętrzną kontrolę jakości wyników badań; 3) prowadzi zewnętrzną kontrolę jakości wyników badań realizowaną poprzez udział w badaniach biegłości zgodnie z wymaganiami zawartymi w aktualnym wydaniu normy PN-EN ISO/IEC 17043 „Ocena zgodności - Ogólne wymagania dotyczące badania biegłości”. 6. Właściwy państwowy wojewódzki, państwowy powiatowy lub państwowy graniczny inspektor sanitarny sporządzają corocznie raport przedstawiający realizację zadań wskazanych w ust. 1 i 2, odpowiednio: 1) dla obszaru powiatu - właściwy państwowy powiatowy lub państwowy graniczny inspektor sanitarny; 2) dla obszaru województwa - właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny. § 8. 1. Ustalenie zakresu prowadzonych badań wody, w porozumieniu z właściwym państwowym powiatowym lub państwowym granicznym inspektorem sanitarnym, wymaga uwzględnienia następujących czynników, określonych dla obszaru zaopatrzenia w wodę: 1) jakości i rodzaju ujmowanej wody; 2) zanieczyszczeń występujących w środowisku, ze szczególnym uwzględnieniem usytuowania ujęcia wody, ustanowionej strefy ochronnej ujęcia i oceny zagrożenia zdrowotnego przeprowadzonego dla tego ujęcia; 3) zastosowanych metod uzdatniania wody, ze szczególnym uwzględnieniem, czy zastosowane metody uzyskały pozytywną ocenę higieniczną właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego; 4) długości sieci wodociągowej; 5) materiałów użytych do budowy sieci wodociągowej; 6) wieku wodociągu; 7) sytuacji epidemicznej, w szczególności w zakresie chorób wodozależnych; 8) aktualnych potrzeb i celów badań. 2. Z przeprowadzonego badania jakości wody laboratoria wykonujące badania jakości wody sporządzają sprawozdanie. § 9. 1. Miejsca pobierania próbek wody, równomiernie rozmieszczone na całym obszarze zaopatrzenia w wodę, są zlokalizowane w: 1) urządzeniach wodociągowych: a) ujęciach wody, b) miejscach, w których woda jest wprowadzana do sieci, c) sieci wodociągowej, d) punktach czerpalnych, znajdujących się w urządzeniach wodociągowych, zainstalowanych na stałe, używanych do pobierania wody przez odbiorcę usług - zlokalizowanych najbliżej przed wodomierzem głównym lub przyłączem wodociągowym; 2) pompach lub innych używanych punktach czerpalnych, jeżeli woda jest dostarczana z indywidualnych ujęć wody; 3) punktach czerpalnych w zabudowaniach i obiektach, z zaworów używanych zwykle do pobierania wody, jeżeli woda jest wy