Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 27 listopada 2014 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie Spis treści Treść obwieszczenia Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Działania zapobiegawcze i naprawcze Rozdział 3 - Koszty przeprowadzenia działań zapobiegawczych i naprawczych Rozdział 4 - Zgłaszanie bezpośrednich zagrożeń szkodą w środowisku i szkód w środowisku oraz zakończenia działań zapobiegawczych lub naprawczych Rozdział 5 - Postępowanie w przypadku bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku o charakterze transgranicznym Rozdział 6 - Przepisy karne Rozdział 7 - Zmiany w przepisach obowiązujących Rozdział 8 - Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe Treść obwieszczenia 1. Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 197, poz. 1172 i Nr 232, poz. 1378) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2014 r. poz. 210), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1101) oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 25 listopada 2014 r. 2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje odnośnika nr 1 oraz art. 20, art. 21, art. 33-35, art. 37, art. 38 i art. 40 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1101), które stanowią: „ 1)Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu (Dz. Urz. UE L 143/56 z 30.04.2004, str. 56; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 8, str. 357). Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) (Dz. Urz. UE L 334 z 17.12.2010, str. 17, z późn. zm.). ” „ Art. 20. 1. Na wniosek obowiązanego do przeprowadzenia rekultywacji lub na wniosek obowiązanego do przeprowadzenia działań naprawczych dotyczących szkody w środowisku w powierzchni ziemi, złożony do regionalnego dyrektora ochrony środowiska, uchyla się decyzje wydane na podstawie: 1) art. 106 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu ustalonym na dzień 29 kwietnia 2007 r. w związku z art. 35 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym, 2) art. 362 ust. 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, 3) art. 13 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym, 4) art. 15 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym - i wydaje odpowiednio, dla historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi - decyzję ustalającą plan remediacji na podstawie art. 101l ust. 4 ustawy zmienianej w art. 1, a dla szkody w środowisku w powierzchni ziemi - decyzję o uzgodnieniu warunków przeprowadzenia działań naprawczych, która ustala plan remediacji na podstawie art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. 2. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 101l ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 i art. 13 ust. 2a ustawy zmienianej w art. 9. Art. 21. 1. Postępowania wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w sprawach: 1) nałożenia obowiązku poniesienia kosztów rekultywacji, o których mowa w art. 102 ust. 8 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu ustalonym na dzień 29 kwietnia 2007 r., w związku z art. 35 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym, 2) uzgodnienia warunków rekultywacji, o których mowa w art. 106 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu ustalonym na dzień 29 kwietnia 2007 r., w związku z art. 35 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym, 3) nałożenia obowiązku prowadzenia pomiarów zawartości substancji w glebie lub ziemi, o których mowa w art. 107 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu ustalonym na dzień 29 kwietnia 2007 r., w związku z art. 35 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym, 4) rekultywacji dokonywanej przez organ, o których mowa w art. 108 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu ustalonym na dzień 29 kwietnia 2007 r., w związku z art. 35 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym, 5) nałożenia obowiązku rekultywacji, o których mowa w art. 362 ust. 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, 6) uzgodnienia warunków prowadzenia działań naprawczych, o których mowa w art. 13 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym, 7) nałożenia obowiązku przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym, 8) zakresu udostępniania powierzchni ziemi przez władającego powierzchnią ziemi oraz zakresu i sposobu przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych, o których mowa w art. 17 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym, 9) nałożenia obowiązku prowadzenia pomiarów zawartości substancji w glebie lub ziemi lub wodzie lub monitoringu przyrodniczego różnorodności biologicznej krajobrazowej, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym, 10) nałożenia obowiązku poniesienia kosztów działań zapobiegawczych lub naprawczych, o których mowa w art. 23 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym - stają się postępowaniami, wszczętymi odpowiednio z urzędu lub na wniosek, na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1 oraz w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. 2. W sprawach o uzgodnienie: 1) warunków przeprowadzenia rekultywacji, o których mowa w ust. 1 pkt 2, 2) warunków prowadzenia działań naprawczych w odniesieniu do szkody w środowisku w powierzchni ziemi, o których mowa w ust. 1 pkt 6 - organ wzywa do przedłożenia odpowiednio wniosku, o którym mowa w art. 101l ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1, albo wniosku o uzgodnienie przeprowadzenia działań naprawczych, o którym mowa w art. 13 ust. 2a ustawy zmienianej w art. 9, i wyznacza termin jego przedłożenia, nie krótszy niż 3 miesiące. 3. Jeżeli nie przedłożono wniosku zgodnie z wezwaniem, o którym mowa w ust. 2, organ stosuje odpowiednio przepis art. 101m ust. 1 pkt 2 ustawy zmienianej w art. 1 albo przepis art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy zmienianej w art. 9. ” „ Art. 33. Główny Inspektor Ochrony Środowiska przekaże, na podstawie spisu zdawczo-odbiorczego, Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska niezwłocznie po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy otrzymane zgodnie z: 1) art. 25 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym - kopie zgłoszeń, o których mowa w art. 11 ust. 1 i art. 24 ust. 1 i 2 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym; 2) art. 26 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym - informacje i zgłoszenia o zakończeniu działań zapobiegawczych lub naprawczych. Art. 34. 1. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uruchomi system teleinformatyczny do prowadzenia rejestru bezpośrednich zagrożeń szkodą w środowisku i szkód w środowisku, o którym mowa w art. 26a ust. 1 ustawy zmienianej w art. 9, nie później niż w terminie 2 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. 2. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wprowadzi do rejestru, o którym mowa w art. 26a ust. 1 ustawy zmienianej w art. 9, dane z rejestru, ze zgłoszeń i informacji otrzymanych na podstawie art. 32 i art. 33, w terminie 6 miesięcy od dnia uruchomienia systemu teleinformatycznego. 3. Regionalny dyrektor ochrony środowiska wprowadzi do rejestru dane z otrzymanych, przed uruchomieniem systemu teleinformatycznego: 1) zgłoszeń, o których mowa w art. 11 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 9, 2) uzasadnionych zgłoszeń, o których mowa w art. 24 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 9 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, 3) informacji, o których mowa w art. 26 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 9 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą - w terminie 6 miesięcy od dnia jego uruchomienia. 4. Regionalny dyrektor ochrony środowiska wprowadza do rejestru dane o zakończeniu prowadzonych przez siebie, przed uruchomieniem systemu teleinformatycznego, działań zapobiegawczych lub naprawczych oraz dane, o których mowa w art. 26 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 9 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, w terminie 6 miesięcy od dnia jego uruchomienia. Art. 35. Regionalny dyrektor ochrony środowiska ustali pierwszy harmonogram zadań w zakresie historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi oraz pierwszy harmonogram zadań w zakresie bezpośrednich zagrożeń szkodą w środowisku i szkód w środowisku, nie później niż w terminie 18 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. ” „ Art. 37. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 28a ust. 3 ustawy zmienianej w art. 2 zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 26a ust. 7 ustawy zmienianej w art. 9, jednak nie dłużej niż przez okres 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Art. 38. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie: 1) art. 10 ustawy zmienianej w art. 9, zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 10 ustawy zmienianej w art. 9, 2) art. 14 ustawy zmienianej w art. 9, zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 14 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą - jednak nie dłużej niż przez okres 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. ” „ Art. 40. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” . 1) Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu (Dz. Urz. UE L 143/56 z 30.04.2004, str. 56; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 8, str. 357). Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie1)Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu (Dz. Urz. UE L 143/56 z 30.04.2004, str. 56; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 8, str. 357). Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa zasady odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę szkód w środowisku. Art. 2. 1. Przepisy ustawy stosuje się do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub do szkody w środowisku: 1) spowodowanych przez działalność podmiotu korzystającego ze środowiska stwarzającą ryzyko szkody w środowisku; 22)W brzmieniu ustalonym przez art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1101), która weszła w życie z dniem 5 września 2014 r.) spowodowanych również przez inną działalność niż ta, o której mowa w pkt 1, podmiotu korzystającego ze środowiska, jeżeli dotyczą gatunków chronionych lub chronionych siedlisk przyrodniczych oraz wystąpiły z winy podmiotu korzystającego ze środowiska. 2. Przepisy ustawy stosuje się do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub do szkody w środowisku, wywołanych emisją rozproszoną, pochodzącą z wielu źródeł, gdy jest możliwe ustalenie związku przyczynowego między bezpośrednim zagrożeniem szkodą w środowisku lub szkodą w środowisku a działalnością podmiotu korzystającego ze środowiska. Art. 3. 1. Do działalności stwarzającej ryzyko szkody w środowisku zalicza się: 1) z zakresu ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1399 i 1593) - działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, wymagającą uzyskania wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości; 2) z zakresu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 1232, z późn. zm.3)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. poz. 1238 oraz z 2014 r. poz. 40, 47, 457, 822, 1101, 1146, 1322 i 1662.) - eksploatację instalacji wymagającą uzyskania: a) pozwolenia zintegrowanego, b) pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza; 3) z zakresu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21, z późn. zm.4)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. poz. 888 i 1238 oraz z 2014 r. poz. 695, 1101 i 1322.): a) zbieranie lub przetwarzanie odpadów wymagające uzyskania zezwolenia, b) działalność wymagającą uzyskania wpisu do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a i b tej ustawy; 4) z zakresu ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145, z późn. zm.5)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2012 r. poz. 951 i 1513, z 2013 r. poz. 21 i 165 oraz z 2014 r. poz. 659, 822, 850 i 1146.) - wymagające uzyskania pozwolenia wodnoprawnego: a) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, b) pobór oraz odprowadzanie wód powierzchniowych lub podziemnych, c) retencjonowanie śródlądowych wód powierzchniowych; 5) z zakresu ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych (Dz. U. z 2007 r. Nr 36, poz. 233 oraz z 2009 r. Nr 18, poz. 97) - zamknięte użycie GMO oraz zamierzone uwolnienie GMO do środowiska, w tym wprowadzanie produktów GMO do obrotu; 6) z zakresu rozporządzenia Rady nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar (Dz. Urz. WE L 30 z 06.02.1993, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 2, str. 176) - międzynarodowy obrót odpadami; 7) z zakresu ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1136 oraz z 2014 r. poz. 1101) - gospodarowanie odpadami wydobywczymi na podstawie decyzji zatwierdzającej program gospodarowania odpadami wydobywczymi; 8) z zakresu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2014 r. poz. 613, ze zm.6)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r. poz. 850, 1133 i 1662. Tekst jednolity nie uwzględnia zmiany ogłoszonej w Dz. U. z 2014 r. poz. 587.) - podziemne składowanie dwutlenku węgla. 2. Do działalności stwarzającej ryzyko szkody w środowisku zalicza się również: 1) produkcję, wykorzystanie, przechowywanie, przetwarzanie, składowanie, uwalnianie do środowiska oraz transport: a) substancji niebezpiecznych i mieszanin niebezpiecznych lub substancji stwarzających zagrożenie i mieszanin stwarzających zagrożenie w rozumieniu przepisów o substancjach chemicznych i ich mieszaninach, b) środków ochrony roślin w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin (Dz. U. z 2014 r. poz. 621, z późn. zm.7)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r. poz. 822, 907 i 1662.), c) produktów biobójczych w rozumieniu ustawy z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 252, z późn. zm.8)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2008 r. Nr 171, poz. 1056, z 2009 r. Nr 20, poz. 106, z 2010 r. Nr 107, poz. 679 i Nr 225, poz. 1464 oraz z 2011 r. Nr 63, poz. 322 i Nr 82, poz. 451.); 2) transport: a) towarów niebezpiecznych w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. Nr 227, poz. 1367 i Nr 244, poz. 1454), b) (uchylona) c) materiałów niebezpiecznych w rozumieniu ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. Nr 228, poz. 1368, z późn. zm.9)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2012 r. poz. 1068, z 2013 r. poz. 852 oraz z 2014 r. poz. 609 i 768.). d) (uchylona) Art. 4. Przepisów ustawy nie stosuje się: 110)W brzmieniu ustalonym przez art. 9 pkt 2 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2.) do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku, która zaistniała przed dniem 30 kwietnia 2007 r. lub wynika z działalności, która została zakończona przed dniem 30 kwietnia 2007 r., a także jeżeli od emisji lub zdarzenia, które spowodowały bezpośrednie zagrożenie szkodą lub szkodę w środowisku, upłynęło więcej niż 30 lat, w tym do historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi; 2) jeżeli bezpośrednie zagrożenie szkodą w środowisku lub szkoda w środowisku zostały spowodowane przez: a) konflikt zbrojny, działania wojenne, wojnę domową lub powstanie zbrojne, b) katastrofę naturalną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 333 i 915), c11)W brzmieniu ustalonym przez art. 9 pkt 2 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2.) działalność, której głównym celem jest obronność i bezpieczeństwo państwa, bezpieczeństwo międzynarodowe lub której jedynym celem jest ochrona przed klęską żywiołową. Art. 512)W brzmieniu ustalonym przez art. 9 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.. Przepisów ustawy nie stosuje się do szkód jądrowych w zakresie uregulowanym w ustawie z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe (Dz. U. z 2014 r. poz. 1512). Art. 6. Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) bezpośrednim zagrożeniu szkodą w środowisku - rozumie się przez to wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia szkody w środowisku w dającej się przewidzieć przyszłości; 1a13)Dodany przez art. 9 pkt 4 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2.) badaniach zanieczyszczenia gleby i ziemi - rozumie się przez to badania zanieczyszczenia gleby i ziemi w rozumieniu art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska; 2) chronionych siedliskach przyrodniczych - rozumie się przez to: a) (uchylona)14)Przez art. 9 pkt 4 lit. b tiret pierwsze ustawy, o której mowa w odnośniku 2. b) siedliska przyrodnicze należące do typów siedlisk określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 26 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, z późn. zm.15)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. poz. 628 i 842 oraz z 2014 r. poz. 805, 850, 926, 1002 i 1101.), c) siedliska oraz miejsca rozrodu gatunków chronionych, d16)W brzmieniu ustalonym przez art. 9 pkt 4 lit. b tiret drugie ustawy, o której mowa w odnośniku 2.) miejsca tokowania, lęgu, pierzenia i zimowania ptaków wędrownych oraz miejsca ich zatrzymywania się i żerowania wzdłuż tras wędrówek; 317)W brzmieniu ustalonym przez art. 9 pkt 4 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 2.) działaniach naprawczych - rozumie się przez to wszelkie działania, w tym działania ograniczające lub tymczasowe, podejmowane w celu naprawy lub zastąpienia w równoważny sposób elementów przyrodniczych lub ich funkcji, które uległy szkodzie, a także działania kompensacyjne; do działań naprawczych zalicza się w szczególności przeprowadzenie remediacji, przywracanie naturalnego ukształtowania terenu, zalesianie, zadrzewianie lub tworzenie skupień roślinności, reintrodukcję zniszczonych gatunków, prowadzące do usunięcia zagrożenia dla zdrowia ludzi oraz przywracania równowagi