Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwojuz dnia 20 listopada 2014 r.w sprawie kwalifikacji zawodowych i składu załóg statków żeglugi śródlądowej Spis treści Treść rozporządzenia Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Wykaz stanowisk na statkach żeglugi śródlądowej i minimalny skład załogi Rozdział 3 - Świadectwa i patenty w służbie pokładowej Rozdział 4 - Świadectwa i patenty w służbie maszynowej Rozdział 5 - Dodatkowe dokumenty kwalifikacyjne Rozdział 6 - Komisje egzaminacyjne i zakres wymagań egzaminacyjnych Rozdział 7 - Przepisy przejściowe i końcowe Załącznik nr 1 - Świadectwo marynarza żeglugi śródlądowej (wzór) Załącznik nr 2 - Świadectwo motorzysty żeglugi śródlądowej (wzór) Załącznik nr 3 - Świadectwo obserwatora radarowego żeglugi śródlądowej (wzór) Załącznik nr 4 - Świadectwo marynarza motorzysty żeglugi śródlądowej (wzór) Załącznik nr 5 - Zezwolenie (wzór) Załącznik nr 6 - Zakres wymagań egzaminacyjnych Załącznik nr 7 - Regulamin działania komisji egzaminacyjnych Treść rozporządzenia Na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1458) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 Przepisy ogólne § 1. Rozporządzenie określa: 1) wykaz stanowisk na statkach w zależności od rodzajów statków i dróg wodnych; 2) minimalny skład załogi w zależności od czasu pracy statku; 3) rodzaje i wzory patentów i świadectw, o których mowa w art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej, oraz tryb ich uzyskiwania; 4) czas praktyki pływania na statkach żeglugi śródlądowej; 5) zakres wymagań egzaminacyjnych niezbędnych do uzyskania patentów i świadectw; 6) liczbę, skład i regulamin działania komisji egzaminacyjnych, a także warunki wynagradzania członków komisji egzaminacyjnych. § 2. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają: 1) statek o napędzie mechanicznym - każdy statek wprowadzany w ruch przez mechaniczne urządzenie napędowe, z wyjątkiem statków, których mechaniczne urządzenie napędowe jest używane tylko do małych przemieszczeń w portach albo do zwiększenia sterowności statków; 2) statek bez napędu mechanicznego - statek nieposiadający mechanicznych urządzeń napędowych przeznaczony do przemieszczania w zestawie pchanym, holowanym lub sprzężonym; 3) statek pasażerski - statek o napędzie mechanicznym przeznaczony i przystosowany do przewozu więcej niż 12 pasażerów; 4) holownik - statek o napędzie mechanicznym przeznaczony albo przystosowany do holowania innych statków; 5) pchacz - statek o napędzie mechanicznym przeznaczony albo przystosowany do pchania innych statków; 6) lodołamacz - statek o napędzie mechanicznym przeznaczony do łamania lodów; 7) prom - statek o napędzie mechanicznym albo bez napędu mechanicznego przeznaczony do przewozu osób lub rzeczy z jednego brzegu drogi wodnej na drugi; 8) łódź przewozowa - statek o napędzie mechanicznym albo bez napędu mechanicznego przeznaczony do przewozu nie więcej niż 12 pasażerów z jednego brzegu drogi wodnej na drugi; 9) mały statek - statek, którego długość kadłuba jest mniejsza niż 20 m, z wyjątkiem: a) promów, b) statków przeznaczonych do przewozu więcej niż 12 pasażerów, c) holowników lub pchaczy - niezależnie od długości ich kadłuba; 10) poduszkowiec - statek o napędzie mechanicznym poruszający się na poduszce powietrznej; 11) urządzenie pływające - statek przeznaczony do wykonywania prac technicznych, utrzymywania szlaków żeglownych lub eksploatacji złóż kruszyw, posiadający specjalne urządzenia mechaniczne; 12) obiekt pływający - konstrukcję pływającą nieprzeznaczoną do uprawiania żeglugi, wykorzystywaną do celów mieszkalnych, biurowych, gastronomicznych hotelowych, warsztatowych jako przystań, dok albo zakład kąpielowy; 13) scalone materiały pływające - konstrukcję przystosowaną do pływania niebędącą statkiem lub obiektem pływającym, w szczególności tratwy, sprzężone łodzie flisackie lub pontony; 14) zestaw pchany - sztywno lub elastycznie połączoną formację, składającą się ze statków, z których przynajmniej jeden znajduje się przed pchaczem; 15) zestaw holowany - formację składającą się z jednego lub więcej statków, obiektów pływających lub scalonych materiałów pływających, holowanych przez holownik; 16) zestaw sprzężony - formację składającą się ze statków połączonych burtami, z których żaden nie znajduje się przed statkiem o napędzie mechanicznym napędzającym formację. § 3. 1. Praktyką pływania wymaganą do uzyskania świadectw i patentów jest, z zastrzeżeniem ust. 2, okres pływania na statku żeglugi śródlądowej w charakterze członka załogi, odpowiednio w służbie pokładowej lub mechanicznej, przy czym: 1) za jeden rok praktyki uznaje się 180 faktycznych dni żeglugi odbytej w trakcie następujących po sobie 365 dni; 2) za jeden miesiąc praktyki uznaje się 15 dni faktycznej żeglugi odbytej w trakcie następujących po sobie 30 dni. 2. Praktykę pływania na statku morskim zalicza się: 1) w służbie pokładowej do uzyskania: a) świadectwa marynarza i starszego marynarza żeglugi śródlądowej - w całości, b) świadectwa bosmana i sternika oraz patentu żeglarskiego przewoźnika i patentu żeglarskiego szypra żeglugi śródlądowej - w połowie, c) patentu żeglarskiego stermotorzysty i patentu żeglarskiego kapitana żeglugi śródlądowej - w jednej trzeciej; 2) w służbie maszynowej do uzyskania patentu mechanika statkowego oraz świadectwa motorzysty żeglugi śródlądowej - w całości. Rozdział 2 Wykaz stanowisk na statkach żeglugi śródlądowej i minimalny skład załogi § 4. Ustala się następujące stanowiska niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa żeglugi: 1) w służbie pokładowej: a) młodszy marynarz, b) marynarz, c) starszy marynarz, d) bosman, e) sternik, f) kierownik statku; 2) w służbie maszynowej - mechanik. § 5. 1. Minimalny skład załogi jest uzależniony od czasu pracy statku. 2. W zależności od czasu pracy statku ustala się następujące systemy jego eksploatacji: 1) system A1 - oznaczający żeglugę statku przez okres nieprzekraczający 14 godzin w ciągu doby, przy czym statek powinien zatrzymać się na nieprzerwany, co najmniej 8-godzinny postój; 2) system A2 - oznaczający żeglugę statku przez okres nieprzekraczający 18 godzin w ciągu doby, przy czym statek powinien zatrzymać się na nieprzerwany, co najmniej 6-godzinny postój; 3) system B - oznaczający całodobową żeglugę statku. § 6. 1. Ustala się następujący minimalny skład załogi w przypadku statków bez napędu mechanicznego, wchodzących w skład zestawów holowanych: Lp. Nośność statku Załoga statku System eksploatacji statku A1 A2 B 1 od 15 do 200 ton kierownik statku 1 2 2 starszy marynarz - - - marynarz - - 1 młodszy marynarz - - - 2 od 201 do 750 ton kierownik statku 1 2 2 starszy marynarz - - 1 marynarz 1 - - młodszy marynarz - 1 - 3 powyżej 750 ton kierownik statku 1 2 2 starszy marynarz 1 1 2 marynarz - - - młodszy marynarz 1 - - 2. W przypadku statków, o których mowa w ust. 1: 1) nieposiadających urządzeń sterowych, które mogą być obsługiwane przez jedną osobę, 2) niemających łączności radiotelefonicznej lub przewodowej pomiędzy stanowiskiem sternika a stanowiskami manewrowymi, 3) nieposiadających wciągarek o napędzie mechanicznym, 4) niemających możliwości dawania podczas żeglugi, ze stanowiska sternika, sygnałów wizualnych i akustycznych - zwiększa się stan załogi o 1 marynarza, jeżeli statek jest eksploatowany w systemie A1 lub A2, oraz o 2 marynarzy, jeżeli jest on eksploatowany w systemie B. 3. Minimalny skład załogi w przypadku promów bez napędu mechanicznego, urządzeń pływających, innych obiektów pływających oraz scalonych materiałów pływających ustala - na wniosek armatora - dyrektor urzędu żeglugi śródlądowej, uwzględniając system ich eksploatacji. § 7. 1. Ustala się następujący minimalny skład załogi w przypadku statków o napędzie mechanicznym, zestawów pchanych i zestawów sprzężonych: 1) statki towarowe o napędzie mechanicznym: Lp. Długość statku (L) w m Załoga statku System eksploatacji statku A1 A2 B 1 L ≤ 70 kierownik statku 1 2 2 sternik - - - bosman - - 1 starszy marynarz 1 - 1 marynarz - 1 - młodszy marynarz - - - 2 70 < L ≤ 86 kierownik statku 1 2 2 sternik 1 - - bosman - 1 2 starszy marynarz - - - marynarz - - - młodszy marynarz - 1 - 3 L>86 kierownik statku 1 2 2 sternik 1 - - bosman - 1 2 starszy marynarz - - - marynarz 1 - 1 młodszy marynarz - 1 - 2) holowniki i lodołamacze: Lp. Moc mechanicznego urządzenia napędowego w kW (KM) Załoga statku System eksploatacji statku A1 A2 B 1 do 150 (200) włącznie kierownik statku 1 2 2 sternik - - - bosman - 1 1 starszy marynarz - - - marynarz 1 - 1 młodszy marynarz - - - 2 powyżej 150 (200) kierownik statku 1 2 2 do 300 (400) włącznie sternik - - - bosman - 1 1 starszy marynarz 1 - - marynarz - - - młodszy marynarz - 1 1 3 powyżej 300 (400) kierownik statku 1 2 2 do 450 (600) włącznie sternik 1 - - bosman - 1 1 starszy marynarz - - 1 marynarz 1 1 1 młodszy marynarz - - - mechanik 1 1 1 4 powyżej 450 (600) kierownik statku 1 2 2 sternik 1 - 1 bosman - 1 - starszy marynarz 1 1 2 marynarz - - - młodszy marynarz - - - mechanik 1 1 1 3) statki pasażerskie bez miejsc sypialnych: Lp. Dopuszczalna liczba pasażerów Załoga statku System eksploatacji statku A1 A2 B 1 do 75 pasażerów kierownik statku 1 2 2 sternik - - - bosman 1 - 1 starszy marynarz - 1 - marynarz - - 1 młodszy marynarz - - - mechanik - - - 2 od 76 do 250 pasażerów kierownik statku 1 2 2 sternik - - - bosman 1 - 1 starszy marynarz - 1 - marynarz 1 1 1 młodszy marynarz - - 1 mechanik - - - 3 od 251 do 600 pasażerów kierownik statku 1 2 2 sternik 1 - 1 bosman - 1 1 starszy marynarz - - - marynarz 1 1 2 młodszy marynarz - - - mechanik - - - 4 powyżej 601 pasażerów kierownik statku 1 2 2 sternik 1 - 1 bosman - 1 - starszy marynarz 1 - 1 marynarz 1 1 1 młodszy marynarz - - - mechanik 1 1 1 4) statki pasażerskie z miejscami sypialnymi: Lp. Dopuszczalna liczba pasażerów Załoga statku System eksploatacji statku A1 A2 B 1 do 50 miejsc sypialnych kierownik statku 1 2 2 sternik - - 1 bosman 1 1 - starszy marynarz - - 1 marynarz 1 1 1 młodszy marynarz - - 1 mechanik - - - 2 od 51 do 100 miejsc sypialnych kierownik statku 1 2 2 sternik 1 - 1 bosman - 1 - starszy marynarz - - 1 marynarz 2 1 - młodszy marynarz - - - mechanik - 1 1 3 powyżej 100 miejsc sypialnych kierownik statku 1 2 2 sternik 1 - 1 bosman - 1 1 starszy marynarz 1 1 1 marynarz 1 1 1 młodszy marynarz - - - mechanik 1 1 1 5) zestawy pchane i sprzężone: Lp. Dopuszczalna liczba pasażerów Załoga statku System eksploatacji statku A1 A2 B 1 zestaw pchany zjedna barką L ≤ 86 m kierownik statku 1 2 2 sternik 1 - - bosman - 1 2 starszy marynarz - - - marynarz - - - młodszy marynarz - - - mechanik - - - 2 zestaw pchany lub sprzężony o L ≤ 125 m i B < 12 m kierownik statku 1 2 2 sternik 1 - 1 bosman - - - starszy marynarz - 1 1 marynarz 1 1 1 młodszy marynarz - - - mechanik - - - 3 zestaw pchany lub sprzężony o L ≤ 125 m i B > 12 m oraz L > 125 m i B ≤ 12 m kierownik statku 1 2 2 sternik 1 - 1 bosman - 1 - starszy marynarz - - 1 marynarz 1 1 1 mechanik - - - 4 zestaw pchany lub sprzężony o L > 125 m i B > 12 m kierownik statku 1 2 2 sternik 1 - 1 bosman - 1 1 starszy marynarz 1 1 1 marynarz 1 2 1 młodszy marynarz 1 - - mechanik - - - 2. W przypadku statków, o których mowa w ust. 1, niespełniających warunków określonych w § 6 ust. 2 oraz nieposiadających: 1) urządzeń napędowych, które można obsługiwać ze stanowiska sternika, 2) na stanowisku sternika - przyrządów kontrolnych urządzeń napędowych, sygnalizujących nieprawidłowości w pracy tych urządzeń - zwiększa się skład załogi o 1 marynarza, jeżeli statek eksploatowany jest w systemie A1 albo A2, oraz o 2 marynarzy, jeżeli jest on eksploatowany w systemie B. § 8. 1. Na statkach o napędzie mechanicznym wymienionych w § 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 jeden z członków załogi powinien mieć uprawnienia do obsługi mechanicznych urządzeń napędowych statku. 2. Na statkach pasażerskich wymienionych w § 7 ust. 1 pkt 3 i 4 jeden z członków załogi, poza kierownikiem statku, powinien mieć uprawnienia do obsługi mechanicznych urządzeń napędowych statku. Rozdział 3 Świadectwa i patenty w służbie pokładowej § 9. 1. W służbie pokładowej ustala się następujące świadectwa i patenty żeglarskie: 1) świadectwo marynarza żeglugi śródlądowej; 2) świadectwo starszego marynarza żeglugi śródlądowej; 3) świadectwo bosmana żeglugi śródlądowej; 4) świadectwo sternika żeglugi śródlądowej; 5) patent żeglarski przewoźnika żeglugi śródlądowej; 6) patent żeglarski szypra żeglugi śródlądowej; 7) patent żeglarski stermotorzysty żeglugi śródlądowej; 8) patent żeglarski kapitana żeglugi śródlądowej: a) klasy A - uprawniający do kierowania statkami żeglugi śródlądowej na śródlądowych drogach wodnych i morskich wodach wewnętrznych, b) klasy B - uprawniający do kierowania statkami żeglugi śródlądowej wyłącznie na śródlądowych drogach wodnych. 2. Wzory świadectw i patentów żeglarskich o których mowa w ust. 1, są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia. § 10. 1. Stanowisko młodszego marynarza żeglugi śródlądowej może zajmować osoba posiadająca dokument stwierdzający odbycie podstawowego przeszkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy na statkach, wydany przez armatora statku. 2. Informację o zajmowanym stanowisku młodszego marynarza żeglugi śródlądowej wpisuje się do żeglarskiej książeczki pracy. § 11. Aby uzyskać świadectwo marynarza żeglugi śródlądowej, należy odbyć 3-miesięczną praktykę pływania na statkach żeglugi śródlądowej lub mieć świadectwo ukończenia szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie technik żeglugi śródlądowej albo dyplom ukończenia studiów wyższych w specjalności żegluga śródlądowa. § 12. Aby uzyskać świadectwo starszego marynarza żeglugi śródlądowej, należy spełnić jedno z poniższych wymagań: 1) posiadanie świadectwa marynarza żeglugi śródlądowej, odbycie dodatkowej 6-miesięcznej praktyki pływania w służbie pokładowej na statkach żeglugi śródlądowej niebędących małymi statkami oraz złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu z zakresu wymaganej wiedzy i umiejętności praktycznych; 2) posiadanie co najmniej świadectwa marynarza wachtowego w żegludze morskiej w dziale pokładowym; 3) posiadanie stopnia marynarza albo podoficera Marynarki Wojennej albo Straży Granicznej w dziale pokładowym oraz odbycie dodatkowej 6-miesięcznej praktyki pływania w służbie pokładowej na stanowisku marynarza na statkach żeglugi śródlądowej niebędących małymi statkami; 4) posiadanie świadectwa ukończenia szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie technik żeglugi śródlądowej albo posiadanie dyplomu uczelni w specjalności żegluga śródlądowa, świadectwa marynarza i odbycie dodatkowej 3-miesięcznej praktyki pływania na statkach żeglugi śródlądowej niebędących małymi statkami oraz złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu z zakresu umiejętności praktycznych; 5) posiadanie patentu żeglarskiego stermotorzysty oraz odbycie miesięcznej praktyki pływania na statkach żeglugi śródlądowej niebędących małymi statkami. § 13. Aby uzyskać świadectwo bosmana żeglugi śródlądowej, należy spełnić jedno z poniższych wymagań: 1) posiadanie świadectwa starszego marynarza żeglugi śródlądowej oraz odbycie dodatkowej 6-miesięcznej praktyki pływania w służbie pokładowej na statkach żeglugi śródlądowej niebędących małymi statkami; 2) posiadanie dyplomu oficera w dziale pokładowym w żegludze morskiej albo stopnia oficera Marynarki Wojennej albo Straży Granicznej w dziale pokładowym; 3) posiadanie świadectwa ukończenia szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie technik żeglugi śródlądowej albo dyplomu uczelni w specjalności żegluga śródlądowa, świadectwa starszego marynarza oraz dodatkowej miesięcznej praktyki pływania na statkach żeglugi śródlądowej niebędących małym statkami. § 14. Aby uzyskać świadectwo sternika żeglugi śródlądowej, należy spełnić jedno z poniższych wymagań: 1) posiadanie świadectwa bosmana żeglugi śródlądowej, odbycie dodatkowej 6-miesięcznej praktyki pływania w służbie pokładowej na statkach żeglugi śródlądowej o napędzie mechanicznym niebędących małymi statkami oraz złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu z zakresu wymaganej wiedzy i umiejętności praktycznych; 2) posiadanie świadectwa starszego marynarza żeglugi śródlądowej, odbycie dodatkowej 12-miesięcznej praktyki pływania w służbie pokładowej na statkach żeglugi śródlądowej o napędzie mechanicznym niebędących małymi statkami oraz złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu z zakresu wymaganej wiedzy i umiejętności praktycznych; 3) posiadanie świadectwa ukończenia szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie technik żeglugi śródlądowej albo dyplomu uczelni w specjalności żegluga śródlądowa, odbycie 6-miesięcznej praktyki pływania w służbie pokładowej na statkach żeglugi śródlądowej o napędzie mechanicznym niebędących małymi statkami oraz złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu z umiejętności praktycznych; 4) posiadanie dyplomu oficera w dziale pokładowym w żegludze morskiej albo stopnia oficera Marynarki Wojennej albo Straży Granicznej w dziale pokładowym, odbycie 3-miesięcznej praktyki pływania w służbie pokładowej na statkach żeglugi śródlądowej o napędzie mechanicznym niebędących małymi statkami na stanowisku bosmana oraz złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu z zakresu wymaganej wiedzy i umiejętności praktycznych. § 15. Aby uzyskać patent żeglarski przewoźnika żeglugi śródlądowej, należy spełnić jedno z poniższych wymagań: 1) odbycie 10-miesięcznej praktyki pływania na statkach żeglugi śródlądowej, w tym co najmniej miesięcznej praktyki na promie w charakterze pomocnika przewoźnika, oraz złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu z zakresu wymaganej wiedzy i umiejętności praktycznych; 2) odbycie 10-miesięcznej praktyki pływania na promie w charakterze pomocnika przewoźnika oraz złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu z zakresu wymaganej wiedzy i umiejętności praktycznych. § 16. Aby uzyskać patent żeglarski szypra żeglugi śródlądowej, należy spełnić jedno z poniższych wymagań: 1) posiadanie świadectwa bosmana żeglugi śródlądowej, odbycie 6-miesięcznej praktyki pływania na statkach bez napędu mechanicznego niebędących małymi statkami oraz złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu z zakresu wymaganej wiedzy i umiejętności praktycznych; 2) posiadanie świadectwa sternika żeglugi śródlądowej, odbycie 3 -miesięcznej praktyki pływania na statkach bez napędu mechanicznego niebędących małymi statkami oraz złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu z zakresu wymaganej wiedzy i umiejętności praktycznych. § 17. Aby uzyskać patent żeglarski stermotorzysty żeglugi śródlądowej, należy spełnić jedno z poniższych wymagań: 1) odbycie 10-miesięcznej praktyki pływania na statkach żeglugi śródlądowej o napędzie mechanicznym oraz złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu z zakresu wymaganej wiedzy i umiejętności praktycznych; 2) posiadanie stopnia chorążego Marynarki Wojennej albo Straży Granicznej w dziale pokładowym oraz odbycie 3-miesięcznej praktyki pływania na statkach żeglugi śródlądowej; 3) odbycie 3-miesięcznej praktyki pływania w ramach pełnienia służby na statkach żeglugi śródlądowej o napędzie mechanicznym użytkowanych przez jednostki organizacyjne kierowane przez organy podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu z wymaganej wiedzy i umiejętności praktycznych. § 18. 1. Aby uzyskać patent żeglarski kapitana żeglugi śródlądowej klasy B, należy odbyć 48-miesięczną praktykę pływania na statkach żeglugi śródlądowej niebędących małymi statkami, w tym co najmniej 24-miesięczną praktykę pływania na statkach o napędzie mechanicznym i 24-miesięczną praktykę pływania na stanowisku bosmana lub sternika, oraz złożyć z wynikiem pozytywnym egzamin z zakresu wymaganej wiedzy i umiejętności praktycznych. 2. Aby uzyskać patent żeglarski kapitana żeglugi śródlądowej klasy A, należy spełnić jedno z poniższych wymagań: 1) odbycie praktyki, o której mowa w ust. 1, w tym miesięcznej praktyki na morskich wodach wewnętrznych, oraz złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu z zakresu wymaganej wiedzy i umiejętności praktycznych; 2) posiadanie dypl