Ustawaz dnia 13 września 2002 r.o napojach spirytusowych Treść ustawy Art. 1. Ustawa określa: 1) kategorie i zasady wyrobu napojów spirytusowych; 2) zasady wykonywania działalności gospodarczej w zakresie wyrobu lub rozlewu napojów spirytusowych oraz obrotu tymi napojami. Art. 2. Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) alkohol etylowy rolniczy (spirytus rektyfikowany rolniczy) - alkohol etylowy uzyskany w wyniku destylacji po fermentacji alkoholowej produktów rolniczych (surowców) lub w wyniku innych procesów technologicznych, o określonych właściwościach fizykochemicznych i organoleptycznych, który nie ma właściwości napoju spirytusowego; 2) aromatyzowanie - użycie przy wyrobie napojów spirytusowych co najmniej jednej substancji naturalnej lub preparatu aromatycznego, ewentualnie substancji aromatycznej identycznej z naturalną, dopuszczonej na podstawie przepisów o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia; 3) barwienie - użycie przy wyrobie napojów spirytusowych co najmniej jednego barwnika dozwolonego na podstawie przepisów o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia; 4) destylat rolniczy (spirytus surowy rolniczy) - płyn alkoholowy uzyskany w wyniku destylacji po fermentacji alkoholowej produktów rolniczych, który nie ma właściwości alkoholu etylowego rolniczego ani właściwości napoju spirytusowego, lecz zachowuje zapach i smak pochodzące od użytych surowców; 5) dodawanie alkoholu - postępowanie polegające na dodawaniu alkoholu etylowego rolniczego do napoju spirytusowego; 6) kategoria napoju spirytusowego - wyodrębniona nazwą grupa napojów spirytusowych spełniająca określone wymagania w zakresie jakości oraz metod zastosowanych przy ich wyrobie; 7) kupażowanie - połączenie co najmniej dwóch napojów spirytusowych należących do tej samej kategorii, lecz różniących się nieznacznie składem z uwagi na metody zastosowane przy ich wyrobie, sposoby przeprowadzania destylacji, okresy leżakowania lub geograficzny obszar produkcji; 8) leżakowanie (dojrzewanie) - pozostawienie napoju spirytusowego, na określony czas, w specjalnych pojemnikach, umożliwiające naturalny przebieg reakcji fizykochemicznych, nadających napojowi spirytusowemu charakterystyczne cechy organoleptyczne; 9) maceracja - proces technologiczny, w którym przez ekstrakcję surowców roślinnych alkoholem etylowym rolniczym uzyskuje się roztwór wodno-alkoholowy, stanowiący półprodukt do sporządzania napojów spirytusowych (macerat); 10) mors - sok surowy z owoców lub rozcieńczony sok z owoców uprzednio zagęszczony i utrwalony alkoholem etylowym rolniczym, o zawartości alkoholu nie mniejszej niż 16% obj. i nie większej niż 20% obj., stanowiący półprodukt do wyrobu napojów spirytusowych; 11) zawartość alkoholu etylowego - stosunek objętości czystego alkoholu etylowego zawartego w danym napoju spirytusowym do całkowitej objętości tego napoju w temperaturze 20° Celsjusza, wyrażony jako „% obj.”; 12) zawartość substancji lotnych - ilość substancji lotnych innych niż alkohol etylowy i metylowy, pochodzących wyłącznie z destylacji, zawarta w napoju spirytusowym uzyskanym wyłącznie w wyniku destylacji lub powtórnej destylacji (redestylacji) użytych surowców; 13) zestawianie - zmieszanie co najmniej dwóch napojów spirytusowych, jak również zmieszanie półproduktów w celu uzyskania napoju spirytusowego. Art. 3. Napojem spirytusowym jest płyn: 1) przeznaczony do spożycia; 2) zawierający alkohol etylowy w ilości nie mniejszej niż 15% obj., z wyjątkiem likieru jajecznego (advocaat) o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 14% obj.; 3) uzyskany: a) bezpośrednio w wyniku destylacji po fermentacji alkoholowej produktów rolniczych lub w wyniku maceracji surowców roślinnych, z ewentualnym dodatkiem substancji aromatycznych lub cukrów, lub innych środków słodzących, lub produktów rolniczych do alkoholu etylowego rolniczego lub do destylatu rolniczego, lub do wódki naturalnej, albo b) w wyniku zestawienia napoju spirytusowego z jednym lub wieloma innymi napojami spirytusowymi lub c) w wyniku zmieszania napoju spirytusowego z: - alkoholem etylowym rolniczym, destylatem rolniczym lub wódką naturalną, lub - jednym lub wieloma napojami zawierającymi alkohol etylowy, lub - jednym lub wieloma różnymi napojami; 4) wykazujący zapach i smak charakterystyczne dla surowców użytych do jego wyrobu. Art. 4. Do kategorii napojów spirytusowych zalicza się: 1) rum, będący: a) napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 37,5% obj., uzyskanym wyłącznie w wyniku fermentacji alkoholowej i destylacji melas lub syropów otrzymanych w procesie produkcji cukru trzcinowego, lub soków z trzciny cukrowej, destylowanym do osiągnięcia zawartości alkoholu etylowego mniejszej niż 96% obj. w sposób zapewniający zachowanie cech organoleptycznych właściwych dla rumu, b) napojem spirytusowym z trzciny cukrowej o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 37,5% obj., uzyskanym wyłącznie w wyniku fermentacji alkoholowej i destylacji soku z trzciny cukrowej, posiadającym charakterystyczny dla rumu zapach, zawierającym substancje lotne w ilości nie mniejszej niż 225 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj.; 2) whisky, będącą napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 40% obj., uzyskanym z zacieru zbożowego scukrzonego przez zawarte w nim amylazy słodu lub przez dodanie naturalnych enzymów, który podlega fermentacji z udziałem drożdży i destylacji do osiągnięcia zawartości alkoholu etylowego mniejszej niż 94,8% obj. w sposób zapewniający zachowanie zapachu i smaku surowców użytych do jego wyrobu, a następnie leżakowaniu; 3) okowitę (wódkę naturalną): a) zbożową, będącą napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 35% obj., uzyskanym w wyniku destylacji przefermentowanego zacieru zbożowego, wykazującym cechy organoleptyczne pochodzące od surowców użytych do jego wyrobu, b) z wina gronowego, będącą napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 37,5% obj., uzyskanym wyłącznie w wyniku destylacji wina gronowego lub alkoholizowanego wina gronowego do osiągnięcia zawartości alkoholu etylowego mniejszej niż 86% obj., lub w wyniku redestylacji destylatu z wina gronowego do osiągnięcia zawartości alkoholu etylowego mniejszej niż 86% obj., zawierającym: - substancje lotne w ilości co najmniej 125 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj., - alkohol metylowy w ilości nie większej niż 200 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj., c) z wytłoków z winogron, będącą napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 37,5% obj., uzyskanym z wytłoków z winogron przefermentowanych, destylowanych lub redestylowanych bezpośrednio z parą wodną albo przy dodaniu wody do osiągnięcia zawartości alkoholu etylowego mniejszej niż 86% obj., zawierającym: - substancje lotne w ilości co najmniej 140 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj., - alkohol metylowy w ilości nie większej niż 1 000 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj., d) z wytłoków z owoców, będącą napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 37,5% obj., uzyskanym z wytłoków z owoców innych niż wytłoki z winogron winorośli właściwej (Vitis vinifera L.), przefermentowanych, destylowanych lub redestylowanych do osiągnięcia zawartości alkoholu etylowego mniejszej niż 86% obj., zawierającym: - substancje lotne w ilości co najmniej 200 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj., - alkohol metylowy w ilości nie większej niż 1 500 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj., - kwas cyjanowodorowy w ilości nie większej niż 10 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj. w przypadku wódek naturalnych z wytłoków owoców pestkowych, e) z rodzynków, będącą napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 37,5% obj., uzyskanym wyłącznie z suszonych winogron odmian „Czarna Koryntka” lub „Malaga Muskat” przefermentowanych i destylowanych do osiągnięcia zawartości alkoholu etylowego mniejszej niż 94,5% obj., zachowującym zapach i smak charakterystyczny dla surowców użytych do jego wyrobu, f) z owoców, będącą napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 37,5% obj., uzyskanym wyłącznie z miąższu owoców lub moszczu owocowego, z pestkami albo bez pestek, przefermentowanego i destylowanego do osiągnięcia zawartości alkoholu etylowego mniejszej niż 86% obj. lub uzyskanym przez macerację określonych jagód, lub innych owoców, które mogą być częściowo poddawane fermentacji w alkoholu etylowym rolniczym, w wódce naturalnej lub destylacie rolniczym, a następnie destylowanym, zachowującym zapach i smak charakterystyczne dla surowców użytych do jego wyrobu oraz zawierającym: - substancje lotne w ilości co najmniej 200 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj., - alkohol metylowy w ilości nie większej niż 1 000 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj., - kwas cyjanowodorowy w ilości nie większej niż 10 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj. w przypadku wódek z owoców pestkowych, g) z wina z jabłek albo z wina z gruszek, będącą napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 37,5% obj., uzyskanym wyłącznie przez destylację wina z jabłek albo wina z gruszek do osiągnięcia zawartości alkoholu etylowego mniejszej niż 86% obj., zachowującym zapach i smak charakterystyczny dla owocu użytego do jego wyrobu oraz zawierającym: - substancje lotne w ilości co najmniej 200 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj., - alkohol metylowy w ilości nie większej niż 1 000 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj., h) z goryczki, będącą napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 37,5% obj., uzyskanym wyłącznie z destylatu przefermentowanych korzeni goryczki, z ewentualnym dodatkiem alkoholu etylowego rolniczego; 4) brandy zbożową, będącą napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 35% obj., uzyskanym w wyniku destylacji przefermentowanego zacieru zbożowego do osiągnięcia zawartości alkoholu etylowego mniejszej niż 95% obj., zachowującym cechy organoleptyczne charakterystyczne dla surowców użytych do jego wyrobu; 5) brandy, będącą napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 36% obj., uzyskanym z wódki naturalnej z wina gronowego, który może być zmieszany z destylatem z wina gronowego destylowanym do osiągnięcia zawartości alkoholu etylowego mniejszej niż 94,8% obj., z tym że ilość alkoholu zawartego w destylacie nie może przekroczyć 50% alkoholu zawartego w wyrobie gotowym, oraz zawierającym: a) substancje lotne w ilości co najmniej 125 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj., z tym że substancje lotne mogą pochodzić wyłącznie z destylacji lub redestylacji użytych surowców, b) alkohol metylowy w ilości nie większej niż 200 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj.; 6) napój spirytusowy owocowy, będący napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 25% obj., uzyskanym w wyniku maceracji owoców w alkoholu etylowym rolniczym lub destylacie rolniczym, lub wódce naturalnej, ewentualnie aromatyzowanym naturalnymi substancjami aromatycznymi lub preparatami aromatycznymi innymi niż pochodzące z owoców użytych do jego wyrobu, o charakterystycznym smaku i barwie pochodzących wyłącznie od owocu będącego podstawą jego wyrobu; 7) napój spirytusowy jałowcowy, będący: a) napojem spirytusowym uzyskanym w wyniku aromatyzacji jagodami jałowca (Juniperus communis) alkoholu etylowego rolniczego lub wódki naturalnej zbożowej, lub destylatu zbożowego, o cechach organoleptycznych charakterystycznych dla jagód jałowca, b) ginem, to jest napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 37,5% obj., uzyskanym w wyniku aromatyzacji alkoholu etylowego rolniczego o pożądanych cechach organoleptycznych i jakościowych naturalnymi substancjami aromatycznymi lub substancjami aromatycznymi identycznymi z naturalnymi, lub preparatami aromatycznymi, o smaku jagód jałowca jako smaku dominującym, c) ginem destylowanym, to jest napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 37,5% obj., uzyskanym wyłącznie w wyniku redestylacji alkoholu etylowego rolniczego o pożądanych cechach organoleptycznych i jakościowych oraz o początkowej zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 96% obj., w obecności jagód jałowca i innych naturalnych produktów roślinnych, o smaku jagód jałowca jako smaku dominującym, z zastrzeżeniem art. 16 ust. 1; 8) napój spirytusowy kminkowy, będący napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 30% obj., uzyskanym w wyniku aromatyzacji kminkiem (Carum carvi L.) alkoholu etylowego rolniczego; 9) napój spirytusowy anyżowy, będący napojem spirytusowym uzyskanym w wyniku aromatyzacji alkoholu etylowego rolniczego ekstraktami naturalnymi anyżu gwiazdkowatego (lllicium verum) lub anyżu zielonego (Pimpinella anisum), lub kopru włoskiego (Foeniculum vulgare), lub innych roślin zawierających ten sam składnik aromatyzujący; 10) napój spirytusowy gorzki (bitter), będący napojem spirytusowym o dominującym gorzkim smaku, uzyskanym wyłącznie w wyniku aromatyzacji alkoholu etylowego rolniczego naturalnymi substancjami aromatycznymi lub substancjami aromatycznymi identycznymi z naturalnymi, lub preparatami aromatycznymi; 11) wódkę, będącą: a) napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 37,5% obj., uzyskanym z alkoholu etylowego rolniczego rektyfikowanego lub filtrowanego przez węgiel aktywowany, w tym przypadku poddanego destylacji lub równoważnej obróbce dla selektywnego zredukowania cech użytych surowców, ewentualnie aromatyzowanym w celu nadania mu specyficznych cech organoleptycznych, w szczególności łagodnego smaku, b) wódką ziołową aromatyzowaną ekstraktem z trawy żubrowej, to jest napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 40% obj., uzyskanym wyłącznie przez aromatyzowanie alkoholu etylowego rolniczego o zawartości alkoholu nie mniejszej niż 96,5% obj. maceratem trawy żubrowej (Hierochloe odorata i Hierochloe australis) dziko rosnącej w Puszczy Białowieskiej, o zawartości cukru nie większej niż 4,5 grama na litr w przeliczeniu na cukier inwertowany, wyprodukowanym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w regionie Niziny Północnopodlaskiej, z polskich surowców; 12) likier, będący: a) napojem spirytusowym uzyskanym w wyniku aromatyzowania alkoholu etylowego rolniczego lub destylatu rolniczego, lub jednego lub większej liczby napojów spirytusowych, lub mieszanki wymienionych produktów, i dosłodzonym, przy czym do uzyskanego w ten sposób napoju jest dozwolone dodanie produktów rolniczych, w szczególności śmietany, mleka lub innych przetworów mlecznych, owoców, wina gronowego, wina gronowego aromatyzowanego, o zawartości cukru: - co najmniej 100 gramów na litr w przeliczeniu na cukier inwertowany, - nie mniejszej niż 80 gramów w litrze napoju dla likieru z goryczki, jeżeli goryczka jest jedyną użytą substancją aromatyczną, - nie mniejszej niż 70 gramów w litrze napoju dla likieru z owoców wiśni, jeżeli zawarty w nim alkohol etylowy pochodzi wyłącznie z destylatu rolniczego z owoców wiśni, b) polish cherry, to jest napojem spirytusowym o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 24% obj., wyprodukowanym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z morsu oraz maceratu wiśni z niewielkim dodatkiem morsów z innych owoców jagodowych oraz naturalnego olejku migdałowego, o zawartości ekstraktu nie mniejszej niż 340 gramów w litrze napoju, o charakterystycznych cechach organoleptycznych pochodzących od owoców sokowych wiśni uprawianych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 13) krem będący napojem spirytusowym określonym w pkt 12 lit. a o zawartości cukru nie mniejszej niż 250 gramów w litrze w przeliczeniu na cukier inwertowany, uzyskany bez dodatku przetworów mlecznych; 14) likier jajeczny (advocaat), będący napojem spirytusowym uzyskanym z alkoholu etylowego rolniczego, z dodatkiem żółtka jaja, białka jaja, cukru lub miodu, zawierającym: a) ewentualny dodatek substancji aromatycznych, b) w litrze wyrobu gotowego nie mniej niż 140 gramów żółtka jaja oraz 150 gramów cukru lub miodu; 15) likier z dodatkiem jaj, będący napojem spirytusowym uzyskanym z alkoholu etylowego rolniczego, z dodatkiem żółtka jaja, białka jaja, cukru lub miodu, zawierającym w litrze wyrobu gotowego nie mniej niż 70 gramów żółtka jaja oraz 150 gramów cukru lub miodu, a także, ewentualnie, zawierającym dodatek substancji aromatycznych. Art. 5. 1. Przy wyrobie napojów spirytusowych jest dozwolone dodanie alkoholu etylowego rolniczego: 1) o smaku pochodzącym od użytego do jego wyrobu surowca i niewyczuwalnych innych smakach; 2) o zawartości alkoholu etylowego nie mniejszej niż 96% obj.; 3) o niewykrywalnym furfuralu; 4) o zawartości: a) estrów, wyrażonej jako octan etylu, nie większej niż 1,3 grama, b) aldehydów, wyrażonej jako aldehyd octowy, nie większej niż 0,5 grama, c) alkoholi wyższych, wyrażonej jako metyl-2 propan-1-ol (alkohol izobutylowy), nie większej niż 0,5 grama, d) alkoholu metylowego nie większej niż 50 gramów, e) suchej pozostałości po odparowaniu nie większej niż 1,5 grama, f) lotnych zasad azotowych, wyrażonej jako azot, nie większej niż 0,1 grama, g) kwasowości całkowitej, wyrażonej jako kwas octowy, nie większej niż 1,5 grama - w hektolitrze alkoholu 100% obj. 2. Alkohol etylowy rolniczy lub destylat rolniczy uzyskany ze wskazanego w nazwie surowca może być wytworzony wyłącznie z tego surowca. Art. 6. 1. Przy wyrobie okowit: 1) ze śliwek (Prunus domestica L.); 2) z mirabelek (Prunus domestica L. var. syriaca); 3) ze śliwek quetsch (Prunus domestica L.); 4) z jabłek (Malus domestica Borkh.); 5) z gruszek (Pyrus communis L.); 6) z malin (Rubus idaeus L.); 7) z jeżyn (Rubus fruticosus L.) - dopuszcza się zawartość alkoholu metylowego do 1 200 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj. 2. Przy wyrobie okowit z: 1) porzeczek czarnych i kolorowych (Ribes species); 2) bzu czarnego (Sambucus nigra); 3) jarzębiny (Sorbus aucuparia) - dopuszcza się zawartość alkoholu metylowego do 1 350 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj. 3. Przy wyrobie okowit z gruszek Williamsa (Pyrus communis Williams) dopuszcza się zawartość alkoholu metylowego do 1 500 gramów w hektolitrze alkoholu 100% obj. Art. 7. Przy wyrobie napojów spirytusowych dopuszcza się stosowanie, jako środków słodzących: 1) sacharozy w postaci: a) cukru białego, b) cukru białego rafinowanego, c) cukru półbiałego; 2) dekstrozy; 3) fruktozy; 4) syropu glukozowego; 5) cukru płynnego; 6) inwertowanego cukru płynnego i syropu z cukru inwertowanego; 7) zagęszczonego, oczyszczonego moszczu gronowego; 8) zagęszczonego moszczu gronowego; 9) moszczu gronowego; 10) karmelu otrzymanego wyłącznie w wyniku kontrolowanego podgrzania sacharozy bez współudziału zasad, kwasów mineralnych i innych substancji chemicznych; 11) miodu; 12) syropu z owoców chleba świętojańskiego; 13) innych naturalnych substancji węglowodanowych, dozwolonych na podstawie przepisów o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia. Art. 8. 1. Do aromatyzowania napojów spirytusowych można stosować substancje dopuszczone na podstawie przepisów o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. Przy wyrobie likierów i kremów z ananasa, porzeczki czarnej, wiśni, maliny, jeżyny, czarnych jagód, maliny moroszki, maliny tekszli, żurawiny wielkoowocowej, rokitnika pospolitego, borówki brusznicy i owoców cytrusowych oraz likierów z mięty, goryczki, anyżu, bylicy i przelotu pospolitego stosuje się wyłącznie naturalne substancje aromatyczne. Art. 9. 1. Przy wyrobie napojów spirytusowych dopuszcza się dodanie wody destylowanej lub demineralizowanej, pod warunkiem że dodatek wody nie zmieni charakteru napoju. 2. Woda, o której mowa w ust. 1, powinna spełniać wymagania, jakim odpowiada woda przeznaczona do spożycia przez ludzi i na potrzeby gospodarcze. Art. 10. Do rozpuszczania lub rozcieńczania barwników, substancji aromatycznych oraz innych dozwolonych substancji dodatkowych stosuje się wyłącznie alkohol etylowy rolniczy spełniający wymagania,