Kowalscy, Kowalowscy – górnośląska rodzina szlachecka nieznanego herbu.
Wzmiankowana w końcu średniowiecza i epoce nowożytnej na Górnym Śląsku, przede wszystkim w Księstwie Cieszyńskim, oleśnickim i raciborskim. Gniazdem rodzinnym była wieś Kowale na północny wschód od SkoczowaR. Se̜kowski, Herbarz szlachty śląskiej: K-Ł – Videograf II, 2005 – s. 87 lub Kowale niedaleko Trzebnicy w księstwie oleśnickimJ. Aberle, I. Prescher, Die Urkundensammlung des Historischen Seminars der Friedrich-Wilhelms-Universität zu Berlin, heute in der Universitätsbibliothek der Humboldt-Universität, Zweigbibliothek Geschichte, Schriftenreihe der Universitätsbibliothek der Humboldt-Universität zu Berlin, Berlin 1997, s. 87.. Henko de Cowal (Henryk z Kowali) koło Trzebnicy wzmiankowany jest w 1351 r.J. Sinapius, Schlesischer Curiositäten Erste Vorstellung, Darinnen die ansehnlichen Geschlechter Des Schlesischen Adels – Auf Verlag des Autoris, 1720 – s. 322 Jan Kowalowski zwany Stopą, sędzia ziemski Księstwa Cieszyńskiego, jest wspominany w dokumentach księcia Wacława z 1462, oraz jako właściciel Kowali w księstwie oleśnickim. Po śmierci Stopy, Kowale w Księstwie Oleśnickim przechodzą we władanie innego rodu. Może to świadczyć o trwałym przeniesieniu się jego potomków do Księstwa Cieszyńskiego, gdzie jeszcze w XIV w., na obszarze późniejszej wsi Kowale, powstaje gródek rycerski. Osadę tę mógł nadać Kowalskim lub ich bezpośrednim poprzednikom książę cieszyński Przemysław I NoszakŁ. Klimaniec, W tym tygodniu kończą się prace wykopaliskowe w rycerskim gródku , 2004, https://wisla.naszemiasto.pl/w-tym-tygodniu-koncza-sie-prace-wykopaliskowe-w-rycerskim/ar/c1-6011077.. Genealog Josef Pilnáček wymienia Kowalskich z Kowali wśród szlachty cieszyńskiejJ. Pilnáček, Rody starého Slezska, t. 2 – wyd. K. Müller, Brno, 1991. W 1552 r. wzmiankowana jest Anna Kowalska, żona Adama Budzowskiego z Łowoszowa koło Olesna. W 1599 Mikołaj Kowalski z Kowal, żonaty z Zuzanną Wrbską, był właścicielem Żytnej koło Raciborza. Na pocz. XVII Marcin Kowalski z Kowal, żonaty z Marianną Zajiczkową był właścicielem Niewiadomia koło Rybnika.
W latach późniejszych ród uległ pauperyzacji. Niektóre górnośląskie rodziny noszące nazwisko Kowalski, m.in. w parafii Gościęcin/Kostenthal w XVII, XVIII, XIX i XX w.D. Binczek, Ortsfamilienbuch Kostenthal in ehemals Oberschlesien – https://web.archive.org/web/20180520055134/http://www.binczek.de/Kostenthal/html/frames.htmMiejscowe kroniki rodzinne Kostenthal – http://www.online-ofb.de/namelist.php?ofb=kostenthal&nachname=Kowalski&modus=&lang=pl, mogło wywodzić się z tego właśnie rodu. W księgach parafii Gościęcin najwcześniejsze zapisy dotyczą Grzegorza Kowalskiego (ur. ok. 1650)Miejscowe kroniki rodzinne Kostenthal – http://www.online-ofb.de/famreport.php?ofb=kostenthal&ID=I13756&nachname=Kowalski&lang=pl i Marcina Kowalskiego (ur. ok. 1680)D. Binczek, Ortsfamilienbuch Kostenthal in ehemals Oberschlesien – https://web.archive.org/web/20180520055229/http://www.binczek.de/Kostenthal/html/p000114, zamieszkujących Ligotę Wielką. Kowalscy żyli jednak również w innych częściach Górnego Śląska.
Na Górnym Śląsku mogli mieszkać również przedstawiciele innych rodziny szlacheckie o nazwisku Kowalski. Pierwotne siedziby Kowalskich herbu Wieruszowa (m.in. Kowale, Praszka, Żytniów) przylegały do granic Śląska, a członkowie rodziny wchodzili w związki z rodami śląskimiM. Plewczyński, M. Wagner, Kowalscy, Oficyna Wydawnicza „ARETE”, Warszawa 1991. To samo mogło dotyczyć Kowalskich innych herbów. Nie można również wykluczyć, że część Kowalskich na Górnym Śląsku nie była szlacheckiego pochodzenia.
Przypisy
Kategoria:Śląskie rody Kategoria:Śląska szlachta Kategoria:Górny Śląsk Kategoria:Księstwo cieszyńskie Kategoria:Polska szlachta