Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Nakle Śląskim – rzymskokatolicki kościół parafialny położony w Nakle Śląskim, w powiecie tarnogórskim, w województwie śląskim. Jest świątynią parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Nakle Śląskim, należącej do diecezji gliwickiej.
Kościół wzniesiono w latach 1892–1894 z fundacji Łazarza IV Henckla von Donnersmarcka. Projekt opracował Hugo Heer, architekt pochodzący z Bytomia i działający w Wiedniu. Świątynia reprezentuje neoromanizm z elementami inspirowanymi sztuką bizantyńską.
Historia
Do końca XIX wieku katoliccy mieszkańcy Nakła należeli do parafii w Żyglinie, gdzie uczestniczyli w nabożeństwach. Rozwój miejscowości doprowadził do podjęcia starań o budowę własnej świątyni.
Kamień węgielny wmurowano 18 sierpnia 1892 roku. Głównym fundatorem inwestycji był Łazarz IV Henckel von Donnersmarck, właściciel nakielskich dóbr, który pokrył około 90% kosztów budowy. Pozostałe środki pochodziły z ofiar przyszłych parafian. Kościół zaprojektowano z myślą o około 1500 wiernych.
Budowę ukończono w 1894 roku. Konsekracji świątyni dokonał 24 października tego samego roku kardynał Georg von Kopp, biskup wrocławski. Pierwszym proboszczem został ks. Rudolf Anderko.
W okresie powojennym kościół był kilkakrotnie odnawiany. Prace obejmowały m.in. malowanie wnętrza, wykonanie instalacji grzewczej i nagłośnienia oraz przekształcenie wystroju prezbiteriumHistoria parafii Nakło Śląskie, tablica informacyjna przy kościele, 2013..
Architektura
Kościół jest murowaną z cegły, orientowaną budowlą neoromańską z elementami inspirowanymi architekturą bizantyńską. Ma układ trójnawowy i plan centralizujący, którego zasadniczą część tworzy ośmiobok wpisany w kwadrat i nakryty ośmioboczną kopułą.
Od zachodu znajduje się fasada z głównym wejściem, flankowana dwiema wieżami. Część prezbiterialna została zamknięta trójbocznie. Elewacje rozczłonkowano za pomocą ceglanych fryzów, arkad i obramień otworów, charakterystycznych dla historyzującej architektury sakralnej końca XIX wieku.
mały|Wnętrze kościoła
Wnętrze jest podporządkowane centralnej części nakrytej kopułą. Do przestrzeni środkowej przylegają trzy nawy oraz prezbiterium. Wystrój świątyni był częściowo zmieniany podczas powojennych remontów.
Organy
Organy zbudowała w 1894 roku świdnicka firma Schlag & Söhne. Instrument posiada 10 głosów, dwa manuały i pedał. Traktura manuałów jest pneumatyczna, natomiast traktura pedału mechaniczno-pneumatyczna. Stół gry został wbudowany centralnie w cokół szafy organowej.
W 2005 roku Tomasz Orlow i Marek Urbańczyk przeprowadzili generalny remont instrumentu. Podczas prac usunięto urządzenie służące do ręcznego napędzania miechów oraz wymieniono część przewodów instalacji pneumatycznej.
Dyspozycja instrumentu:
Manuał I Manuał II Pedał Principal 8′ Salicet 8′ Subbaß 16′ Gambe 8′ Lieblich Gedackt 8′ Cello 8′ Portunal 8′ Flauto traverso 4′ Octave 4′ Progressio harmonica 2–3 fach
Dzwony
Podczas II wojny światowej dwa dzwony z pierwotnego zestawu zostały zarekwirowane na potrzeby przemysłu zbrojeniowego. W kościele pozostał najmniejszy z dawnych dzwonów.
W 2017 roku parafia otrzymała dwa dzwony pochodzące z zamkniętego kościoła ewangelickiego św. Michała w Elberfeld, dzielnicy Wuppertalu. Instrumenty odlano w 1995 roku w odlewni Eifeler Glockengießerei.
Dzwony poświęcił w marcu 2017 roku biskup gliwicki Jan Kopiec. Na początku kwietnia tego samego roku zostały zawieszone na wieży, a po raz pierwszy zabrzmiały podczas liturgii Wielkanocy.
Otoczenie
mały|Mauzoleum Donnersmarcków thumb|Herb Donnersmarck Po północnej stronie kościoła znajduje się mauzoleum Donnersmarcków, wzniesione w 1889 roku na planie krzyża greckiego. W obiekcie złożono m.in. szczątki Łazarza IV Henckla von Donnersmarcka (1835–1914) i jego żony Marii von Schweinitz und Krein (1838–1914). Umieszczono tam również epitafia członków rodziny zmarłych po 1945 roku poza Polską.
W sąsiedztwie świątyni znajduje się także dawny Zakład św. Łazarza, wzniesiony w 1899 roku z fundacji Donnersmarcków i prowadzony przez siostry boromeuszki. Placówka była początkowo przeznaczona dla sierot po górnikach, którzy zginęli w kopalniach należących do rodu. W późniejszym okresie pełniła funkcje opiekuńcze, a obecnie mieści dom pomocy społecznej.
Przypisy
Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa Kategoria:Kościoły w powiecie tarnogórskim Kategoria:Obiekty sakralne w gminie Świerklaniec Kategoria:Kościoły w diecezji gliwickiej Kościół Kategoria:Architektura neoromańska w województwie śląskim Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1894